ޝުބާސް ޙިޖާމާ ކްލިނިކުން ދުނިޔޭގެ އޯޓިޒަމް ދުވަހާއި ގުޅިގެން މިފަދަ ކުދިންގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ނަންނޯޓް ކުރައްވާ 40 ކުދިންނަށް ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ ފުރަތަމަ ސެޝަން ހިލޭ!

އެޕްރީލް މަހުގެ 2 ވާ ހުކުރުދުވަހަކީ 2021 ވަނަ އަހަރުގެ ދުނިޔޭގައި އޯޓިޒަމް އަށް ހޭލުންތެރިކުރުން ފާހަގަކުރާ ދުވަހެވެ. މިދުވަހާއި ގުޅިގެން ޝުބާސް ޙިޖާމާ ކްލިނިކުގެ ފަރާތުން އިސްނަގައިގެން އޯޓިޒަމް ހުންނަ ކުދިންނަށް ޚާއްސަކޮށްގެން ޙިޖާމާ ފަރުވާ ދިނުމުގެ ސެޝަންތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. އެގޮތުން އޯޓިޒަމް ހުންނަ ކުދިންނަށް ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދަވަން ނަންނޯޓް ކުރުމަށް އެދިލައްވާ ފުރަތަމަ ސާޅީސް ކުދިންނަށް ޙިޖާމާގެ ފުރަތަމަ ސެޝަން، އެއްވެސް އަގަކާއި ނުލާ ދިނުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. މިސާޅީސް ކުދިންނަށް ފަރުވާދިނުން ކުރިއަށް ގެންދާނީ އެކިދުވަސްތަކަށް ބަހާލައިގެންނެވެ. އަދި ނަންނޯޓް ކުރައްވާއިރުގައި އެކުއްޖާއަކީ އޯޓިޒަމް ހުންނަ ކުއްޖެއްކަން އެނގޭނެފަދަ ލިޔުމެއް ޙިއްސާކޮށްލަދެއްވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެދޭ ވަރަށްބޮޑު އެދުމެކެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަޖުރިބާގައި މިފަދަ ކުދިންގެ ހަރަކާތްތަކާއި، އުޅުމަށާއި، ބުއްދިއަށް އަދި ބަސްމޮށުންތެރިކަމަށް الله ގެ ރަޙުމަތްފުޅާއިއެކު ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ ސަބަބުން ވަރަށް ރަނގަޅު ބަދަލުތަކެއް އައިސް އެދެވޭ ނަތީޖާތަކެއް ލިބިފައިވާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ.


ސަބަބަކީ ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ފަރުވާ ތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ އެއް ފަރުވާކަމަށްވާތީއެވެ. ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ ސަބަބުން ނާރުތަކަށް ދިމާވެފައިވާ ތަފާތު މައްސަލަތައް ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމަށް އެހީވެދެއެވެ. އަދި ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ ސަބަބުން ސިކުނޑީގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދިނުމަށްވެސް އެހީވެދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އޯޓިޒަމް ކުދިންގެ ކިބައިގައި ހުންނަ އާދަޔާ ޚިލާފު އެކިކަހަލަ ހަރަކާތްތަކަށާއި އެކުދިންގެ ތަފާތު އުޅުމަށާއި އެކުދިންގެ ތޫނުފިލިކަމަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އައުމަށް މަގުފަހިވެގެންދެއެވެ.


ވީމާ،ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދަވަން ނަންނޯޓް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު މިއަދު (27 މާރިޗު 2021) ވީ ހުކުރުދުވަހުގެ މެންދުރު 2:00 ން ފެށިގެން ހުޅުވާލެވިފައިވާނެއެވެ. ނަން ނޯޓް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތުގެ އެންމެ ފަހު ތާރީޚަކީ (2 އޭޕްރިލް 2021) ވާ އަންގާރަދުވަހުގެ އިރުއޮއްސި 6:00 ޖަހަންދެނެވެެ. އަދި މިއަށްފަހު ނަންނޯޓް ކުރުމަށްޓަކައި ފޮނުވާ ނަންތައް ބަލައިނުގަނެވޭނެ ވާހަކަވެސް ހިތާމަޔާއިއެކު ދަންނަވާލަމެވެ. ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދަވާލެއްވުމަށް އެދި ނަންނޯޓް ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވެބްސައިޓް މެދުވެރިކޮށެވެ.ވެބްސައިޓް އަށް ޒިޔާރަތް ކޮށްލެއްވުމަށްޓަކައި ތިރީގައިވާ ލިންކަށް ފިތާލެއްވުން އެދެމެވެ.

ތިރީގައިވާ ލިންކް މެދުވެރިކޮށް އެޕޮއިންޓްމަންޓް ހެއްދެވުން އެދެމެވެ.

އިލާހީ މޭވާގެ ނިޢުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަދުރު

މުޅިދުނިޔޭގައިވެސް ޞިއްޙީގޮތުން އެންމެ ފައިދާބޮޑު މޭވާގެ އެއްބާވަތަކީ ކަދުރެވެ. މައިގަނޑު ކެއުމެއްގެ ގޮތުގައި ކުރީ ޒަމާންތަކުގައި ޢާއްމުކޮށް ބޭނުންކޮށްއުޅުނު އެކައްޗަކީވެސް ކަދުރެވެ. ކަދުރަކީ ރުކެއްގައި އަޅާ، ފޮނިރަހަ ހުންނަ މީރު މޭވާއެކެވެ. ކަދުރު ރުއް ޢާއްމުކޮށް ހެދެނީ ނުވަތަ ހައްދާ އުޅެނީ ހޫނުގަދަ ބިންތަކުގައާއި ހަނަފަސް ހިސާބުތަކުގައެވެ. ކަދުރު ރުއް ހިމެނެނީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ޒަމާންވީ އެއްގަހުގެގޮތުގައެވެ. ކަދުރު ރުކުގެ ލަކުޑިއަކީ ވަރަށް ވަރުގަދަ ލަކުޑިއެކެވެ. ކަދުރު ރުކަކީ އޭގެ ބޭނުން ގިނަގޮތްގޮތަށް ހިފާއުޅޭ އުމުރުދިގު ވަރުގަދައަށް ހެދޭ ރުކެކެވެ. ކަދުރު ރުކުގައި ކަދުރު އަޅާތާ ގިނަ އަހަރުތަކަކަށްފަހުގައި ކަދުރު އަޅާ މިންވަރު މަދުވަމުންދެއެވެ. ކަދުރު ރުކަކީ 30 ފޫޓަާއި 75 ފޫޓަށް ހެދިބޮޑުވާ ރުކެކެވެ. ނަމަވެސް މިއަށްވުރެ ދިގުކޮށް އަދި ކުރުކޮށް ހެދިފައިވާ ކަދުރު ރުއްވެސް ހުރެއެވެ. ކަދުރު ރުކުގެ އެއްބައި ފަނުގެ ދިގުމިނުގައި 13 ފޫޓާއި 20 ފޫޓު ހުރެއެވެ. ކަދުރު ރުކުގެ ފަނުގެ ފަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ތަފާތު ޖަނަވާރުންގެ ކާނާ ތައްޔާރުކުރެވެއެވެ. ކަދުރު ރުކުގެ ބޭނުން އިހުއުޅުނު މީސްތަކުން ވަނީ ގިނަގޮތްގޮތަށް ހިފާފައެވެ. އަދި މިހާރުވެސް ކަދުރު ރުކުގެ ބޭނުން އެކިކަންކަމުގައި ހިފާއުޅެއެވެ.

ކަދުރު ރުއް ގިނަ ޢަދަދަކަށް ހައްދާއުޅޭ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ޢިރާގް، އިރާން، ސަޢޫދީ ޢަރަބިޔާ، މިޞްރު، އުރުދުން، ތޫނިސް، މޮރޮކޯ، އަލްޖީރިއާ، ސޫދާން، އިންޑިއާ އަދި ޕާކިސްތާން، ހިމެނެއެވެ. ކަދުރު ރުކުގެ އަޞްލު އުފެދިގެން އައިސްފައިވަނީ ކޮންހިސާބަކުން ކަމެއް ކަނޑައެޅިގެން އެނގެންނެތް ކަމުގައި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކަދުރު ރުކުގެ އަޞްލު އުފެދިގެން އައިސްފައިވަނީ (ފާރިސްކަރަ) މިހާރުގެ އިރާންއިން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ކަދުރުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު އެތައް ވައްތަރުގެ ކަދުރު ހުރެއެވެ. ކަދުރުގެ ތެރެއިންވެސް ގިނަބަޔަކު ޢާއްމުކޮށް ދަންނަ އެއްވައްތަރަކީ އަޖުވާ ކަދުރެވެ.

އަޖުވާ ކަދުރާއި ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ﷺ ކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘް ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ.

ސަޢުދު އިބްނު އަބީ ވައްޤާސް رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘް ކުރައްވާތީ ތިމަންކަލޭގެފާނު އަޑުއެއްސެވީމެވެ. ”ހެނދުނު 7 އަޖުވާ ކަދުރު ކައިފިމީހަކަށް އެދުވަހަކު ވިހައެއް ނުވަތަ ސިޙުރެއްގެ ގެއްލުމެއް ނުވާހުއްޓެވެ“. (صحيح مسلم، باب:٣٦، حديث:٢١٣)

އަދިވެސް އެހެން ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ.

”ހަމަކަށަވަރުން (އަލް ޢާލިޔާ) އޭ ކިޔުނު ސަރަޙައްދުގެ ޢަޖުވާ ކަދުރުގައި ޝިފާއެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ހެނދުނު އެންމެ ފުރަތަމަ(ހުސްބަނޑާއިހުރެ) ކައިފިނަމަ އެއީ ވިހަތަކާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ބޭހެކެވެ“ (مسلم، مشكاتل مصابيح ،باب:٢١، حديث:٣٠)

ކަދުރުގެ ވާހަކަ ކީރިތި قرآن ގައި އެއްފަހަރަށްވުރެ ގިނަފަހަރު އަދި މާތް ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ޙަދީޘް ބަސްފުޅުތަކުގައިވެސް ނަންގަނެވިފައިވެއެވެ. އެގޮތުން سورة مريم ގެ 25 ވަނަ އާޔަތުގައާއި، سورة الرعد ގެ 4 ވަނަ އާޔަތުގައާއި އަދި سورة نحل ގެ 67 ވަނަ އާޔަތް ހިމެނެއެވެ. ކަދުރުގެ ވާހަކަ ނަންގަނެވިފައިވާ ޙަދީޘްބަސްފުޅުގެ ތެރެއިން އެއް ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ.

ޢާއިޝާ رضي الله عنها ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ. ”އޭ ޢާއިޝާއެވެ! އެގެއެއްގައި ކަދުރު ނެތް ގެއެއްގެ އަހުލުވެރީން ވަނީ ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގައެވެ. އޭ ޢާއިޝާއެވެ! އެގެއްގައި ކަދުރު ނެތް ގެއެއްގެ އަހުލުވެރީން ވަނީ ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގައެވެ. ނުވަތަ އެގެއެއްގެ އަހުލުވެރީން ބަނޑުހައިހޫނު ވެދާނެތެވެ“ އެކަލޭގެފާނު މިފަދައިން ދެފަހަރު ނުވަތަ ތިންފަހަރު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. (صحيح مسلم، باب:٣٦، حديث:٢١١)

އަދިވެސް އެހެން ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. ޢަބްދު الله އިބުނު ޖަޢުފަރު رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލު ﷺ ތާޒާ ކަދުރާއިއެކު ކިއުކަމްބާ ފަރީއްކުޅުއްވާތީ ތިމަންކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގަތީމެވެ. (صحيح مسلم:٢٠٤٣)

ޢާއިޝާ رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ކަރާ ކަދުރާއިއެކު ފަރިއްކުޅުއްވައެވެ. އަދި ވިދާޅުވެއެވެ. މީގެ (ކަދުރުގެ) ހޫނުކަން، މީގެ (ކަރާގެ) ފިނިކަމުން އެއްވަރުކޮށްލަމެވެ. އަދި މީގެ (ކަރާގެ) ފިނިކަން، މީގެ (ކަދުރުގެ) ހޫނުކަމުން އެއްވަރުކޮށްލަދެއެވެ.
(سنن أبي داود، باب: ٢٨، حديث: ١٠١ | حسن)

ކަދުރުގައި ހަށިގަނޑަށް މުޙިއްމު ވަރަށްގިނަ މާއްދާތަކެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި: ކެލަރީ، ޕްރޮޓީންސް، ކާބޯހައިޑްރޭޓްސް، ޑަޔަޓެރީ ފައިބަރ، ސޮލިއުބަލް ފައިބަރ، ކެލްސިއަމް، ސެލީނިއަމް، އަޔަން، މެގްނީޒިއަމް، ޕޮޓޭސިއަމް، މިނަރަލްސް، ޒިންކް، ކޮޕަރ، ފެޓީ އެސިޑްސް، ފޮސްފަރަސް، ވިޓަމިން B5، ވިޓަމިން B6، ވިޓަމިން C، ވިޓަމިން A، ވިޓަމިން K، ވިޓަމިން E, ފެން، ގްލޫކޯސް، ފްރުކްޓޯސް، ސުކްރޯސް އަދި ސޯޑިއަމް ފަދަ މާއްދާތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި ކަދުރަކީ އޭގައި އެންޓި ބެކްޓީރިއަލްސް، އެންޓި އޮކްސިޑެންޓްސް އަދި އެންޓި ފަންގަލްސް އެކުލެވޭ ފައިދާބޮޑު މޭވާއެކެވެ.

ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުން ޞިއްޙީގޮތުން ލިބިދޭ ބައެއް ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި:

•ކަދުރުގައި ގިނަ މިންވަރަކަށް ސޮލިއުބަލް ފައިބަރ އެކުލެވިގެންވާތީ ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުން ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

•ކަދުރުގައި ހިމެނޭ އެންޓި އޮކްސިޑެންޑްސް، ވިޓަމިން C އަދި ވިޓަމިން E ގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑަށް ބޭނުންވާ މުޙިއްމު އޮކްސިޖަން ލިބި ގެއްލުންދެނިވި އެކިކަހަލަ ވިހަ މާއްދާތަކުން ހަންގަނޑު ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމާއި ހަންގަނޑަށް ބޭނުންވާ ކޮލަޖެން މާއްދާ އިތުރުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. މިކަންކަމުގެ ސަބަބުން މޫނުމަތީ ހަންގަޑުގެ އޮމާންކަމާއި ތާޒާކަން އިތުރުކޮށްދިނުމަށްވެސް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އަދި ގަވައިދުން ކަދުރު ބޭނުންކުރާނަމަ ހަމުގެ ބައެއް ބަލިތައް ޖެހުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށްވެސް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

•ކަދުރުގައި އެކުލެވޭ ތަފާތު ވިޓަމިންސް އާއި ކެލްސިއަމް، ޕޮޓޭސިއަމް، ފޮސްފަރަސް، ސޯޑިއަމް، ސަލްފަރ އަދި ޒިންކް ގެ ސަބަބުން އިސްތަށީގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. އެގޮތުން ކަދުރު ބޭނުންކުރާނަމަ އިސްތަށީގެ ބުޑުތައް ވަރުގަދަކޮށްދިނުމަށާއި އިސްތަށީގެ ތާޒާކަމާއި އޮމާންކަން އިތުރުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

•ކަދުރަކީ އޭގައި ގިނަ މިންވަރަކަށް ޕޮޓޭސިއަމް އެކުލެވޭ އަދި ސޯޑިއަމްގެ މިންވަރު މަދު އެއްޗެއްކަމުގައި ވުމުން، ކަދުރު ބޭނުންކުރާނަމަ ނާރުތަކާއިބެހޭ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމަށަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އެހެންކަމުން ނާރުގެ ތަފާތު މައްސަލަތައް ދިމާވުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ.

•ކަދުރުގައި އެކުލެވޭ ފޮސްފަރަސް އާއި ކެލްސިއަމްގެ ސަބަބުން ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުން ކަށިތަކާއި ހުޅުތަކުގައި ބާރު ޖައްސައިދީ ވަރުގަދަކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

•ކަދުރުގައި އެކުލެވޭ ޕޮޓޭސިއަމް އާއި ސޮލިއުބަލް ފައިބަރގެ ސަބަބުން ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދިފައިވާ ނުބައި ކޮލެސްޓްރޯލްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

•ކަދުރުގައި އެކުލެވޭ ވިޓަމިން B12، ވިޓަމިން C އަދި އަޔަންގެ ސަބަބުން ކަދުރު ބޭނުންކުރާނަމަ ލޭގެ ތަފާތު މައްސަލަތައް ދިމާވުން ދުރުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

•ކަދުރުގައި ހަކުރުގެ ބައި ލިބިދޭ ބައިތައް ކަމުގައިވާ ގްލޫކޯސް، ފްރުކްޓޯސް، ސުކްރޯސް އަދި މީގެއިތުރުން ޕްރޮޓީންސްގެ ސަބަބުން ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުން ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ އިތުރުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދަނީ ބަނޑުހައިކަމުގެ އިހުސާސްވުން ކުޑަކޮށްދިނުމާއި ހަށިގަނޑުގައި ބާރުޖައްސައިދީ ވަރުބަލިކަމުގެ އިޙުސާސްވުން ކުޑަކޮށްދިނުމެވެ .

•ކަދުރު ކައިފައި ތައްޓެއްގެ ކިރު ބޯލުމަކީވެސް ވަރަށް ފައިދާހުރި ގޮތެކެވެ. ކަދުރާއި ކިރު އެއްކޮށް ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި ހެނދުނުގެ ވަގުތުގައި ތައްޓެއްގެ ކިރު ހޫނުކޮށްލުމަށްފަހުގައި، 7 ވަރަކަށް ކަދުރުގެ އޮށްނަގާފައި ކިރުތައްޓަށް އެޅުމަށްފަހު 15 ވަރަކަށް މިނެޓް ވަންދެން މައްޗެއް ޖަހާލާފައި ބަހައްޓާނީއެވެ. އެއަށްފަހު ހެނދުނު ހުސްބަނޑާއިހުރެ ކިރުތަށި ބޯލުމަށްފަހުގައި ކަދުރުތައް ކާލާނީއެވެ. މިގޮތަށް ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުންވެސް ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ އިތުރުކޮށްދިނުމަށާއި ހަށިގަނޑުގެ ބާރު ގިނައިރު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެހީތެރިދެއެވެ.

•ކަދުރު ގަވައިދުން ބޭނުންކުރާނަމަ ބަރުދަން އެއްމިންގަނޑެއްގައި ހިފަހައްޓައިދިނުމަށްވެސް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

•ކަދުރުގައި ގިނަ މިންވަރަކަށް އެކުލެވޭ ތަފާތު އެންޓި އޮކްސިޑެންޓްސްގެ ސަބަބުން ކަދުރު ބޭނުންކުރާނަމަ އެކިއެކި ބަލިތައް ޖެހުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ކަދުރުގައި ނަބީޛް ތައްޔާރުކޮށްގެން ބުއިމުގެ ބައެއް ފައިދާތައް ބަޔާންކޮށްލާނަމެވެ. ނަބީޛްއަކީވެސް ޞިއްޙީގޮތުން ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިދޭ ބުއިމެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހަނދާން ގަދަކޮށްދިނުމަށާއި، ގޮހޮރުގެ ފާރު ފަސޭހަކޮށްދިނުމަށާއި، ބަނޑުގައި އުފެދޭ ވިހައިގެ އަސަރުތައް ބޭރުކޮށްދިނުމަށާއި، ވައިގެ އުނދަގޫތައް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރ އެއްމިންގަނޑެއްގައި ހިފަހައްޓައިދިނުމަށާއި، ޔޫރިކް އެސިޑްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދިނުމަށާއި، ހުޅުތަކުގައި ރިއްސާރިހުންތައް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށާއި، ފިރިހެނުންގެ ދަރިފަނީގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދިނުމާއި ފެންވަރު ރަނގަޅު ދަރިފަނި އުފައްދައިދިނުމަށާއި، ލޭ ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށާއި އަދި ފުއްޕާމޭގެ މައްސަލަތައް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ނަބީޛްއަކީ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ހިއްޕެވި ބުއިމަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމަށްޓަކައި ހިކި މޭބިސްކަދުރުވެސް އަދި ތާޒާ ކަދުރުވެސް ބޭނުންކުރެއްވިއެވެ.

އިބްނު ޢައްބާސް رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ރަސޫލާ އަށް ހިކިމޭބިސްކަދުރުން ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރެވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އެ ދުވަހާއި، ދެން ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހާއި، އެއަށްފަހު އަންނަ ދުވަހުގައި އެހިއްޕަވައެވެ. (سنن النسائي، باب:٥١، حديث: ٢٠٠) (صحيح)

ޢާއިޝާ رضي الله عنها ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ”އަޅުގަނޑުމެން ރަސޫލާ ﷺ އަށް ކަންވާރެއްގައި ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރައްވަމެވެ. (އެކަންވާރުގެ) މަތީކޮޅު އައްސާލެވިފައިވެއެވެ. އަދި ތިރީގައި ލޯވަޅެއް ހުރެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހެނދުނު ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމުން އެކަލޭގެފާނު ހަވީރު އެބުއިން ހިއްޕަވައެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެން ރޭގަނޑު ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމުން ހެނދުނު އެކަލޭގެފާނު އެބުއިން ހިއްޕަވައެވެ“ (صحيح مسلم، باب:٣٦، حديث:١٠٦)

ކަދުރު ބޭނުންކޮށްގެން ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރެވިދާނެ ގޮތެއް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.

ދުވަހުގެ އިރު އޮއްސުމަށްފަހު ވީހާވެސް އިރާކޮޅުގެ ވަގުތެއްގައި 3 ނޫނީ 5 ކަދުރު ނުވަތަ 7 ކަދުރުވަރު ފެންބޯން ބޭނުންކުރާ ކަހަލަ ތައްޓަކަށް އަޅާފައި ކަދުރާއި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ބޯފެން އަޅާފައި މައްޗެއް ޖެހުމަށްފަހުގައި 12 ވަރަކަށް ގަޑިއިރު ބަހައްޓާނީއެވެ. އެއަށްފަހުގައި ފަތިސްވަގުތުގައި ނުވަތަ ހެނދުނުގެ ވަގުތުގައި ތެދުވެ ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ނަބީޛް ބޯލާނީއެވެ. އަދި އެކަކަށްވުރެ ގިނަ ބަޔަކު ބުއިމަށްޓަކައި ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރާނަމަ ބިއްލޫރި ޖަގެއްގައިވެސް ތައްޔާރުކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ހެނދުނުގެ ވަގުތުގައި ތައްޔާރުކުރަން ބެހެއްޓިކަމުގައިވާނަމަ ރޭގަނޑު ނިދުމުގެ ކުރިން ކަދުރުތައް ވަކިކޮށްލުމަށްފަހު ނުވަތަ ކަދުރުތަކާއި އެކު މިބުއިން ބޯލާނީއެވެ.

ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމުގައި އިތުރު ނުކުތާތަކެއް ފާހަގަކޮށްލާނަމެވެ. އެގޮތުން ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމުގައި ކަދުރު ބޭނުންކުރާ ޢަދަދު ކޮންމެހެން އޮނަހިރި ޢަދަދަކަށްވުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. އެކަކަށްވުރެ ގިނަބަޔަކަށް ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރާނަމަ ބިއްލޫރި ޖަގަކަށް ފެނުގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްފައި ފެނާއި އެކަށީގެންވާ ޢަދަދަކަށް ކަދުރު ނުވަތަ ހިކިމޭބިސްކަދުރު އަޅައިގެން ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރެވިދާނެއެވެ. ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރަން އެންމެ ރަނގަޅުކަމުގައިވަނީ ހިކި މޭބިސްކަދުރެވެ. ހިކި މޭބިސްކަދުރުގައި ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރާނަމަ 150 ގްރާމްގެ ހިކި ކޭބިސްކަދުރުކޮޅެއް ފެނުން ރަނގަޅަށް ދޮވެލާނީއެވެ. (ބޭނުމަކީ ހަޑިއެއް އުނގުޅިފައި ހުރިނަމަ ސާފުކޮށްލުމެވެ.) އެއަށްފަހުގައި ތައްޓަކަށް 500 އެމްއެލް ބޯފެންއަޅާފައި އޭގެތެރެއަށް ހިކިމޭބިސްކަދުރުތައް އަޅާލާނީއެވެ. ދެން އެތަށީގައި މައްޗެއް ޖެހުމަށްފަހުގައި 12 ވަރަކަށް ގަޑިއިރު ބެހެއްޓުމަށްފަހުގައި ބޯލާނީއެވެ. ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމަށްޓަކައި ކަދުރު ބޭނުންކުރާނަމަ ބޮޑަށް ރަނގަޅީ އެއްވެސް ކަހަލަ ސިރަޕެއް އެއްނުކޮށްހުންނަ ކަދުރު ބޭނުންކުރުމެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަދުރު ބޯފެނަށް އެޅުމުގެ ކުރިން ކަދުރު ފަޅާ ބަލާލުމަށްފަހުގައި އެޅުން ރަނގަޅެވެ. ސަބަބަކީ އެއްބައި ކަދުރުގައި ފަނިއަޅާފައި ހުރެދާނެތީއެވެ. ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމަށްފަހުގައި ބޯލުމުގެ ކުރިން ކަދުރުކޮޅާއި ފެންފޮދު މިކްސްޗަރ ކޮށްލައިގެންވެސް ބޯލެވިދާނެއެވެ. ރަމަޟާންމަހު ހާރުގެ ވަގުތުގައާއި ރޯދަ ވީއްލާ ވަގުތުގައި ބޭނުންކުރުމަށްވެސް ނަބީޛް އަކީ އެފަދަ ދެވަނައެއްނުވާ ބުއިމެކެވެ. ނަބީޛް އަކީ ފިނިފެނުގައާއި ފިނިނޫންފެނުގައިވެސް ތައްޔާރުކޮށްގެން ބޭނުންކުރެވިދާނެ ބުއިމެކެވެ. އަދި އައިސްއަލަމާރީގައި ބަހައްޓައިގެން ނަބީޛް ބޭނުންކުރުމަކީވެސް އެންމެ ރަނގަޅު އެއްގޮތެވެ. އައިސްއަލަމާރީގައި ބަހައްޓައިގެން ބޭނުންކުރިކަމުގައިވިޔަސް 2 ދުވަސް ނުވަތަ ގިނަވެގެން 3 ދުވަސްތެރޭގައި ބޮޮއެހުސްކޮށްލުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު އެންމެ ރައްކާތެރިގޮތެވެ.

ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމުގައި ހިކިކޮށް ހުންނަ ރޯކަދުރާއި ދޮންވެފައިވާ ކަދުރު އެއްކޮށްގެން ނުވަތަ ދޮންވެފައިވާ ކަދުރާއި ހިކިމޭބިސްކަދުރު އެއްކޮށްގެން ބޭނުންކުރުމަކީ ރަނގަޅުގޮތެއްނޫނެވެ. ދެވައްތަރެއް ނުވަތަ ތިންވައްތަރެއްގެ ކަދުރު ބޭނުންކުރުމަށްފަހުގައި މިގޮތަށް ތައްޔާރުކުރާ ނަބީޛްގެ ރަހައާއި ވަހުގައި އަދި ފެންނަފެނުމުގައި ނުބައިވުމުގެ އަސަރެއް ފާހަގަ ނުކުރެވޭނަމަ ނުވަތަ އެބުއިމުން މަސްތުވުމެއް ނުވާނަމަ އެބުއިމަކީ މައްސަލައެއްނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިގޮތަށް ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުމުގައި އެބުއިމުގެ ވަހާއި ރަހައިގައި އަދި ފެންނަފެނުމުގައި ނުބައިވުމުގެ އަސަރު އެކުލެވިގެންވާނަމަ އަދި އެ ބުއިމުން މަސްތުވުމެއްވާނަމަ، އެބޭނުންކުރުން ނަބީ ﷺ ވަނީ ނަހީކުރައްވަވާފައެވެ. ޖުމުލަކޮށް ދަންނަވާލަންޖެހެނީ ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުގައި އެންމެ ރައްކާތެރި ރަނގަޅުގޮތަކީ ކޮންމެވެސް އެއްބާވަތެއްގެ ކަދުރު ބޭނުންކުރުމެވެ.

ޖާބިރު رضي الله عنه ރަސޫލާ ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު (ރަސޫލާ ) ހިކިމޭބިސްކަދުރާއި ކަދުރު އެއްކޮށްގެން ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުން ނަހީކުރެއްވިއެވެ. އަދި ރޯކަދުރާއި ފާވާން ފަށާފައިވާ ކަދުރު އެއްކޮށްގެން ނަބީޛް ތައްޔާރުކުރުން ނަހީކުރެއްވިއެވެ. (سنن النسائي، باب ٥١، حديث:١٧) (صحيح)

ކަދުރު ޢާއްމުގޮތެއްގައި ގިނައިން ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ ރަމަޟާންމަސްތަކުގައެވެ. ރޯދަ ވީއްލާ ވަގުތުގައާއި ހާރުކެއުމުގެ ވަގުތުގައެވެ. ރޯދަވީއްލާ ވަގުތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު އެކައްޗަކީވެސް ކަދުރެވެ. އެކަލޭގެފާނު ﷺ ގެ ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ.

”ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ރޯދަވީއްލާ ކަމުގައިވާނަމަ ފަހެ، ކަދުރުން ރޯދަވީއްލާ ހުށިކަމެވެ! ކަދުރު ނުލިބިއްޖެނަމަ ފަހެ،ފެނުން ރޯދަވީއްލާ ހުށިކަމެވެ! އެހެނީ އެއީ (ފެނަކީ) ޠާހިރުކުރުވާ އެއްޗެކެވެ!“ (بلوغ المرام :٦٢٨ صحيح)

ކަދުރަކީ މީރު އަދި ފައިދާހުރި އެތައް މާއްދާތަކުން ފުރިފައިވާ މޭވާއެއްކަމުގައިވާއިރު، ކަދުރު ބޭނުންކުރުން އެއީ ވަކި ޚާއްސަ މައްސަރަކަށް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި، ރަމަޟާންމަސް ނޫން މަސްތަކުގައިވެސް ގަވާއިދުން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ހެދުމަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު އާދައެއް ކަމުގައި ގަބޫލުކުރަމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުގައި އަދި އެހެނިހެން ރަނގަޅު ކެއުން ބުއިމުގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގައިވެސް މަދު މިންވަރެއް ނުވަތަ މެދު މިންވަރަކަށް އިޚްތިޔާރުކުރުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅުގޮތެވެ. އެގޮތުން ހެނދުނު ނާސްތާގެ ވަގުތުގައި 3 ނުވަތަ 5 ކަދުރު ނޫންނަމަ ގިނަވެގެން 7 ކަދުރުވަރު ދުވާލަކަށް ބޭނުންކުރުމުން ފުދޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ކަދުރަކީ އޭގައި ގިނަ މިންވަރަކަށް ހަކުރުގެބައި އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެއް ކަމުގައިވާތީ، ކަދުރު ގިނައިން ބޭނުންކުރެވޭނަމަ ބައެއްފަހަރު ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ މައްސަލަތައް ދިމާވުމާއި ޚާއްސަކޮށް ހަކުރުބަލި ހުންނަކަމުގައިވާނަމަ ހަކުރުބަލިބޮޑުވުމާއި އަދި ހަކުރުބަލީގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ އެހެނިހެން މައްސަލަތައް އިތުރުވުމުގެ ފުރުޞަތުވެސް ބޮޑުވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ހަކުރުބަލި ހުންނަކަމުގައިވާނަމަ ނުވަތަ ޞިއްޙީގޮތުން އިތުރު ބައްޔެއް ހުންނަކަމުގައިވާނަމަ ކަދުރު ބޭނުންކުރުމުގެ ކުރިން ޑަޔަޓިޝަނެއްގެ ނުވަތަ ޑޮކްޓަރެއްގެ އިރުޝާދާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އެންމެ ރައްކާތެރިވާނެ ގޮތްކަމުގައި ގަބޫލުކުރަމެވެ. ހަމައެހެންމެ ކަދުރަކީ ގިނަ މިންވަރަކަށް ސޯޑިއަމް އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެއްކަމުގައި ވުމުން، ކަދުރު ގިނަ މިންވަރަކަށް ބޭނުންކުރެވޭނަމަ ހިތުގެ ތަފާތު ބަލިތައް ޖެހުމަށް ފުރުޞަތު ބޮޑުވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. އަދި ކަދުރު ބޭނުންކުރެވޭ މިންވަރު އިތުރުނަމަ ހަށިގަނޑު މާބޮޑަށް ފަލަވެ ބަރުހެލިވުމުގެ ފުރުޞަތުވެސްބޮޑުވެދާނެއެވެ.

ކަދުރާއި ބެހޭ ގޮތުން މިގެނެސްދެވުނު މަޢުލޫމާތުން ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ މަންފާއެއް ކުރާނެ ކަމުގައި އަޅުގަނޑު އުއްމީދުކުރަމެވެ.

ކުރިއަށްދެން އަންނަންއޮތީ 1442 ވަނަ އަހަރުގެ ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާންމަސް ކަމަށްވާއިރުގައި އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުންގެ އެންމެ މުޙިއްމު ޢަޒުމަކަށް ހަދަންވާނީ اللهُ سبحانه وتعالي ގެ ޙަޟުރަތަށް އިޚްލާސް ތައުބާއަކުން ތައުބާވުމެވެ. އެއަށްފަހުގައި ދީނީ އަދި ދުނިޔަވީ އެންމެހާ އާދަތަކަށް ހެޔޮ ބަދަލުގެނެސް އިސްރާފުގެ ބައި ވީވަރަކުން ކުޑަކުރުމާއިއެކު ހިތްތައް ޠާހިރުކޮށް ނަފްސުތައް އިޞްލާޙްކުރުމާއި ހެޔޮޢަމަލުތައް ގިނަކުރުމެވެ.

الله سبحانه وتعالي އަޅުގަނޑުމެން އެންމެހައި މުސްލިމް އަޚުންނާއި އުޚުތުންނަށް ރަމަޟާންމަހާއި ހަމައަށް ވާޞިލްވުމުގެ ނަޞީބު މިންވަރުކޮށްދެއްވަވާ ރަމަޟާންމަހުގެ ރޯދަ އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ދެއްވަވާ، އެމަހުގައި އެންމެހައި ނުބައި ޢަމަލުތަކުން އެއްކިބާވެ ގިނަގިނައިން ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވާށި! آمين

އިންސާނާގެ ދުޅަހެޔޮކަން

އިންސާނުން ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ތިބުމަށްޓަކައި ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންކަން މި ލިޔުމުގައި ބަޔާންކޮށްލެވޭތޯ މަސައްކަތްކޮށްލާނަމެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ލައްވާފައިވާ ދިފާޢީ ނިޒާމްއަކީ ވަރަށް ވަރުގަދަ ވަރަށް ފުރިހަމަ ނިޒާމެކެވެ. ނަމަވެސް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ނިޒާމެއް ފުރާފުރިހަމަ އަށް އުފެދި ނިމުމަށްފަހު އުމުރުން ދުވަހެއް ނިމިގެންދާ ވަރަކަށް މި ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ބާރުވެސް ދާނީ ދުވަހެއްދުވަހަކަށް ދަށްވަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއްގައި ތިބުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަސައްކަތްތަކެއްކުރެވިދާނެއެވެ. އެގޮތުން ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި ކެއުންބުއިމުގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރުމާއި ކަސްރަތުކުރުން ނުވަތަ ކުޅިވަރުކުޅެއުޅުމާއި ހަމަނިދި ނިދުމާއި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ފެންބުއިން ފަދަކަންކަމަކީ ދުޅަހެޔޮ ޞިއްޙަތެއްގައި ތިބުމަށްޓަކައި ކުރެވިދާނެ އެންމެ މުޙިއްމު ބައެއް ކަންކަމެވެ. މިކަންކަން ކުރުމުގައި ސަމާލުކަން ދިނުން މުޙިއްމު ބައެއް ކަންކަންވެސް ފާހަގަކޮށްލާނަމެވެ. އެގޮތުން ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި ކެއުން ބުއިމުގައި ސަމާލުކަން ދެވިދާނެ މުޙިއްމު ބައެއް ކަންކަން ފާހަގަކޮށްލާނަމެވެ.

ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި ކެއުމާއި ބުއިން ބޭނުންކުރާއިރު (ޚާއްސަކޮށް މޭވާ ތަރުކާރީ އަދި ފަތްޕިލާވެލީގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ކުރިން އެތަކެތި ރަނގަޅަށް ސާފުވާނެހެން ދޮވެލުން ވަރަށް މުޙިއްމުވާނެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ކަންކުރަންޖެހެނީކީ ބަލިމަޑުކަމެއް ފެތުރިގެން އުޅޭ ”ވަކި“ ދުވަސްވަރެއްގައި އެކަނިނޫނެވެ. މިގޮތަށް މިކަން ކުރަންޖެހެނީ އެކިކަހަލަ ޖަރާސީމު ތަކުންނާއި ބަލިތަކުން އަބަދުވެސް ރައްކާތެރިވެތިބުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އަދި މޭވާ ތަރުކާރީ ބޭނުންކުރާއިރު ވީހާވެސް ތާޒާ އެއްޗެހި ބޭނުންކުރުމަށް ސަމާލުކަންދިނުމަކީ މުޙިއްމު ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އެންމެ މުޙިއްމު ކަމަކީ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އެއްޗެއް ކެއުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ ބުއިމުގެ ކުރިން الله سبحانه وتعالي ގެ ނަންފުޅުން ފަށައިގަތުމެވެ.ސަބަބަކީ އެ ކާއެއްޗެއް ނުވަތަ އެބޯއެއްޗެއް ދެއްވެވި ފަރާތަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ އިލާޙް الله سبحانه وتعالي ކަމުގައި ވާތީއެވެ. އަދި އެކެއުމުގައި ނުވަތަ އެބުއިމުގައި ބަރަކާތެއްވާނީވެސް އެއިލާޙްގެ ނަންފުޅުން ފަށައިގަތީމަކަމަށްވާތީއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ކަންކުރުމަކީ ޝައިޠާނާގެ ބައިވެރިވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ޢަމަލަކަށްވާތީއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކެއުންބުއިމަށްފަހު އެއިލާހަށް ޙަމްދުކުރުމަކީވެސް އެކަންކުރުން އެންމެ އެދެވިގެންވާގޮތެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް އިސްލާމްދީނުގައި ކެއުންބުއިމުގެ އަދަބުތަކަށް ޢަމަލުކުރުން އެއީ ހުރިހާ ގޮތަކުންވެސް ވަރަށް މުޙިއްމުކަމެއްކަމުގައި ދަންނަވާލަންޖެހެއެވެ.

ކަސްރަތުކުރުން ނުވަތަ ކުޅިވަރުކުޅުން: ހަށިގަނޑުގެ ނިޒާމަކީ الله سبحانه وتعالي ޚަލްގުކުރެއްވެވި އެންމެ ފުރިހަމަ އެއްނިޒާމެވެ. ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ކެއުންބުއިމުގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ގުނަވަންތަކަށާއި މަސްތަކަށާއި ހުޅުތަކަށާއި އަދި ނާރުތަކަށް ހަރަކާތް ގެނުވާފަދަ ކުޅިވަރު ކުޅުމާއި ތަފާތު ކަސްރަތުކުރުމަކީ ދުޅަހެޔޮ ޞިއްޙަތެއްގައި ތިބުމަށް ވަރަށް މުޙިއްމުކަމެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް ޞިއްޙީގޮތުން ބައްޔެއް ހުންނަކަމުގައިވާނަމަ ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ކަސްރަތެއް ގަވައިދުން ކުރުމަކީ ވަރަށް މުޙިއްމު ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. ކަސްރަތުކުރުމުން ނުވަތަ ކުޅިވަރުކުޅެއުޅުމުން ހަށިގަނޑަށް ފައިދާކުރާ ބައެއް ގޮތްތައް ފާހަގަކޮށްލާނަމެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުން އެނގޭގޮތުގައި ގަވައިދުން ކަސްރަތުކޮށް ނުވަތަ ކުޅިވަރުކުޅެ އުޅޭނަމަ ހަށިގަނޑުގެ ކަންނެތްކަންކުޑަކޮށް އަވަހަށް ވަރުބަލިވުންކުޑަވުމާއި ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތައިތުރުވުމަށް ބާރަކަށްވެގެންދެއެވެ. އަދި ސްޓްރެސްގެ މިންވަރު ކުޑަވުމާއި ހިތުގެ ލޭގެ ހިނގުން ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށާއި ފުއްޕާމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމާއި ހަށިގަނޑުގައި އުފެދިފައިހުންނަ ބޭކާރު ސަރުބީތައް ދުއްވާލުމަށް ބާރަކަށްވެއެވެ. މިކަންކަން މިހެންވުމުގެ ސަބަބުން ތަފާތު ބަލިތައް ޖެހުމުން ހަށިގަނޑު ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އަދި މަސްތަކާއި ކަށިތަކުގައި ބާރުޖައްސައިދިނުމަށްވެސް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ކަސްރަތުކުރުން ނުވަތަ ކުޅިވަރުކުޅުން ކޮންމެދުވަހަކު ކުރިއަށްނުގެންދެވޭނަމަ ހަފްތާއަކު މަދުވެގެން 3 ފަހަރަކު ކުރިއަށް ގެންދިއުންވެސް އެންމެ ރަނގަޅެވެ. އަދި ކަސްރަތުކުރާނަމަ،30 މިނެޓް ނުވަތަ 25 މިނެޓް ނުވަތަ 15 މިނެޓް ނުވަތަ 10 ވަރަކަށް މިނެޓްގެ ވަގުތުކޮޅަކަށްވެސް ކަސްރަތު ކުރެވޭކަމުގައިވާނަމަ ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ފައިދާ ކުރާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުން ދުވާލު 5 ވަގުތުކުރާ ނަމާދަކީވެސް ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ކަސްރަތެއް ހަށިގަނޑަށް ލިބިދޭ އަޅުކަމެކެވެ.

ހަމަނިދިލިބުން: ނިދުމަކީ އެކަމެއްގައި ވަރަށް މަތިވެރި ޙިކުމަތެއް ލައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އިންސާނަކަށް ހަމައަށް ނިދިނުލިބޭ ކަމުގައިވާނަމަ ޞިއްޙީގޮތުންނާއި ޖިސްމާނީ ގޮތުން އެކިކަހަލަ ގެއްލުންތައް ލިބޭނެއެވެ. އެގޮތުން ހަމަނިދިނުލިބޭ ކަމުގައިވާނަމަ ގައިގައިހަކަތަ ނުހުރުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ދަށްވުން، ސްޓްރެސް އިތުރުވުން، ހަނދާން ބަލިވުން، ހަމުގެ ބައެއް މައްސަލަތަކާއި ކުރިމަތިވުން ފަދަ ކަންކަންދިމާވެއެވެ. އަދި ހަމަނިދި ލިބޭކަމުގައިވާނަމަ ޞިއްޙީގޮތުން ގިނަ ފައިދާތަކެއް ކުރެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ސިކުނޑީގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުގޮތުގައި ކުރިއަށްދިއުމަށް އެހީތެރިވެދޭ، ޖިސްމާނީ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދިނުމަށް ބާރަކަށްވޭ،ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ބާރުގަދަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ، ހޯރމޯންސް ގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދިނުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. ހަމަނިދިލިބުމުގައިވެސް ބޮޑަށް މުޙިއްމުވަނީ ރޭގަނޑުގެ ނިންޖެވެ. ކަމުގެ މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އަލަށް އުފަންވާ ކުދިން 3 މަސްވަންދެން 17-14 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ. 4 މަހާއި 11 މަހާއިދޭތެރޭގައި 15-12 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ. 1 އަހަރާއި 2 އަހަރާއި ދޭތެރޭގައި 14-11 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ. 3 އަހަރާއި 5 އަހަރާއި ދޭތެރޭގައި 13-10 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ. 6 އަހަރާއި 13 އަހަރާއި ދޭތެރޭގައި 11-9 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ. 14 އަހަރާއި 17 އަހަރާއި ދޭތެރޭގައި 10-8 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ. 18 އަހަރާއި 25 އަހަރާއި ދޭތެރޭގައި 9-7 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ. 26 އަހަރާއި 60 އަހަރާއި ދޭތެރޭގައި 9-7 ގަޑިއިރުގެ ނިދިބޭނުންވާނެއެވެ.

ފެންބުއިމުގެ މުޙިއްމުކަން: ދިރުން ލެއްވި ކޮންމެ އެއްޗަކަށްވެސް އެންމެ ބޭނުންތެރި އެކަށްޗަކީ ފެނެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 60 އިންސައްތަ އަކީ ފެނެވެ. ސިކުނޑި އާއި ގުރުދާ(ކިޑްނީ)އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ފެން އެންމެ ގިނައިން އެކުލެވޭ ދެ ގުނަވަނެވެ. އަދި ލޭގެ 50 އިންސައްތައަކީ ފެނެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ފެނުގެ އަސަރު ހުންނަ މިންގަނޑު ޖިންސުގެ ގޮތުންނާއި އުމުރުގެ ގޮތުން ތަފާތުވެދާނެއެވެ. ހަށިގަނޑަށް ފެން މުޙިއްމުވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި: ހަށިގަނޑުން ބޭކާރު އެކިއެކި ބައިތައް ބޭރުކޮށްލުމަށް، ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އެއްމިންގަނޑެއްގައި ހިފަހައްޓައިދިނުމަށާއި އަދި ސެލިއުލަރ ފަންކްޝަންސް ގެ ހިނގުން ރަނގަޅުކުރުމަށެވެ. ހަށިގަނޑަށް ފެން ބޭނުން މިވަނީ އެބައެއްގެ އުމުރު ހުންނަވަރު ބަލާފައި ނުވަތަ އެބައެއްގެ ބަރުދަން ހުންނަ މިންވަރަށް ބަލާފައި ނުވަތަ އެބައެއްގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ބަލާފައި ނުވަތަ އެބަޔަކު ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅޭ މިންވަރަށް ބަލާފައެވެ. މިއިން ކޮންމެގޮތަކަށް ބެލިޔަސް ހަށިގަނޑުން ފެން ބޭރުވާ މިންގަނޑު ދެނެގަނެ އެބޭރުވާ މިންގަނޑާއި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ފެންބުއިމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު އެއްގޮތެވެ. އަދި ހޫނުގައި މަސައްކަތްކުރާ، މާބޮޑަށް ދާހިތްލާ ކަމުގައި ވާނަމަ ފެން ބޯންޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވެދާނެއެވެ. އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ފެން ނުބޮވޭކަމުގައިވާނަމަ ޞިއްޙީ އެތައް މައްސަލަތަކާއި ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. ފެންބުއިމުން ޞިއްޙީގޮތުން ކުރާ ބައެއް ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދިނުން، ހަކަތަ އުފައްދާދިނުމަށް އެހީތެރިވެދިނުން، ބަރުދަން ލުއިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދިނުން، ސިކުނޑީގެ ހިނގުން ރަނގަޅު ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދިނުން އަދި ހަމުގެ މައްސަލަތައް ދިމާވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވުން ހިމެނެއެވެ.

ހަމައެހެންމެ ދުޅަހެޔޮ ޞިއްޙަތެއްގައި ތިބުމަށް ދީނީ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ރޯދަ ހިފުން(މީގެ ތެރޭގައި ސުންނަތް ރޯދަ ހިފުން)، ކަޅުދިރިބޭނުންކުރުން، ސުންނަތުން ޘާބިތުވާ ކެއުމުގެ އަދި ބުއިމުގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރުން، ގަވައިދުން قرآن ކިޔެވުން، 5 ވަގުތު ވުޟޫކުރުމާއި 5 ވަގުތުގެ ނަމާދުކުރުން، ދެއިރުގެ ޒިކުރުތައް ކިޔުން އަދި އެންމެ މުޙިއްމު އެއްކަމަކީ ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއް ދެއްވުމަށާއި ނުރައްކާތެރި ބަލިތަކާއި ރޯގާތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވާ ސަލާމަތްކަން ދެއްވުން އެދި ހަށިގަނޑުގެ ވެރި އިލާޙް الله سبحانه وتعالي އަށް ދުޢާކުރުމެވެ.

މިލިޔުމުގައިވާ މަޢުލޫމާތުކޮޅަކީ އެއްބައި ފަރާތްތަކަށް އެނގޭ މަޢުލޫމާތުތަކެކެވެ. ނަމަވެސް މިމަޢުލޫމާތުތައް ނޭންގޭ ބަޔަކުވެސް ތިބޭނޭކަން ޔަގީންކުރެވޭތީވެ ޙިއްސާކޮށްލެވުނު މިމަޢުލޫމާތުކޮޅުން މަންފާއެއް ކުރާނެކަމުގައި ގަބޫލުކުރަމެވެ. ”ފަރުވާއަށްވުރެ ރައްކާތެރިވެ ތިބުން މޮޅުއިތުރެވެ“ މިއީ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުންވެސް ވިސްނާލުން ވަރަށް މުޙިއްމު ނުކުތާއެކެވެ. دعاء އަކީ އެންމެހާ ނުރައްކާތެރި ބަލިތަކުން އަޅަމެން އެންމެންނަށް ރައްކާތެރިކަން ދެއްވަވާ ސަލާމަތްކަން ދެއްވުމެވެ. آمين

ޙިޖާމާގެ ފަރުވާދިނުމުގެ ކުރިންނާއި ފަހުން ކަންކުރުމަށް އިސްލާމީ ތާރީޚްގައި މަޝްހޫރު ބޭސްވެރިންގެ ރައުޔު

ޙިޖާމާ ނުވަތަ ކަވާޖެހުމަކީ ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހުން ޘާބިތުވާ ނަބަވީ ބޭސްފަރުވާގެ ވައްތަރެކެވެ. އެތަކެއް ފައިދާއެއް އޭގައި އެކުލެވިފައިވާ މި ފަރުވާ ލިބިގަތުމަށް ހިތްވަރުލިބޭ އެތަކެއް ޙަދީޘް ބަސްފުޅެއް ނަބަވީ ސުންނަތުން ޘާބިތުވެއެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنْ كَانَ فِي شَىْءٍ مِمَّا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ خَيْرٌ فَالْحِجَامَةُ ‏”       – ސުނަން އަބީ ދާވޫދު، އަލްބާނީ: ޞަޙީޙް

މާނަ: ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. “ޙިޖާމާއަކީ ތިޔަބައިމީހުން ބޭސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅު ކަންތަކެވެ.”

މިނޫނަސް މިފަދަ އެތައް ޙަދީޘެއް ނަބަވީ ސުންނަތުން ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. އަދި، އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިކަމީ ސުންނަތުން ޘާބިތުވާ ކެމެކެވެ.

ފަންނެއް

ނަމަވެސް ޙަދީޘްފުޅުތަކުގައި ޙިޖާމާއަށް ހިތްވަރު ދެއްވާފައި ވުމަކީ، އެއްވެސް އުޞޫލެއްނެތި މިފަރުވާ ހޯދުމަށް ދެއްކިދާނެ ދަލީލެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޞިއްޙީ ފަރުވާއެއްކަމުން، ޞަޙާބީންވެސް މި ކަމުގައި ޢަމަލުކުރައްވާފައިވާ ހަމަތަކެއް ހުންނާނެކަން ޔަޤީނެވެ. މިކަންކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނޭނގުމަކީ، އެއްވެސް ހަމައެއް ނެތި މިފަދަ ޞިއްޙީ ފަރުވާއެއް ހޯދުމަށް މީސްތަކުންނަށް ހިތްވަރުދޭން ހެޔޮވާނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. 

މިއީ ޢާންމު ޞިއްޙަތާއި ފަރުދުންގެ ފުރާނައާއި ގުޅިފައިވާ ކަމެއްކަމުން، ޞިއްޙީ މިންގަނޑުތަކަކާއި ރައްކާތެރި އުޞޫލްތަކެއްގެ ދަށުން މި ފަރުވާ ތަރުތީބު ވެގެން އަންނަން ޖެހެއެވެ. އަދި މިމަޤްޞަދު ޙާޞިލްވާނޭ އުޞޫލްތަކެއް އެކުލަވާލުމަކީ ނަބަވީ ސުންނަތުގައި ޙިޖާމާއަށް ހިތްވަރު ދެއްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅުތަކާ ފުށުއަރާ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. އެހެނީ ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އެންމެހާ ސަބަބެއްގައި ހިފާ، އެމަގަށް ކަންކަން ތަރުތީބު ކުރުމަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ ޙުކުމްތައް އޭގެ ވަށައިގެން އެކުލެވިގެންވާ 5 މަޤްޞަދުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު އެއް މަޤްޞަދެވެ.

މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. “وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ” މާނަ: “އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ އަތްތަކުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ނަފްސުތައް ހަލާކުގެ ތެރެއަށް އެއްލާނުލާށެވެ!”

އިސްލާމީ ޙަޟާރަތު ކުރިއަރާ، ޑަކްޓަރީ ޢިލްމު ވަކި ޢިލްމެއްގެ ގޮތުގައި ފުޅާވެ ތަރައްޤީވެގެން ދިޔައިރު، ފާހަގަ ކޮށްލެވުނު ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރޭގައި އިބްނު ސީނާ އާއި އަބުލް ޤާސިމް އައް ޒަހްރާވީ، އަދި އަބޫ ބަކްރުއް ރާޒީގެ ނަން ފާހަގަ ކޮށްލަންޖެހެއެވެ.

މި ތިން ބޭފުޅުންނަކީވެސް ބޭސްވެރިކަމާއި ޙިޖާމާގެ ފަންނުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ޢިލްމުވެރި ބޭކަލުންނެވެ. 

ޙިޖާމާގެ މާތްކަމާއި އޭގައި ހުރި ފަޟްލާއި، ލިބޭ ފައިދާތައް ބަޔާންކޮށް ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ކިބައިން ވާރިދުވެފައިވާ ޙަދީޘްފުޅުތައް އެބޭކަލުންވެސް ދަނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، އެއްވެސް އުޞޫލެއްނެތި މިކަންކަން ކުރެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ޙުމުމްތައް އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވާ މަޤްޞަދު ދެނެވަޑައިގެން، ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯދުމުގައި ގެންގުޅެންވާނެ އުޞޫލްތަކާއި ހަމަތައް އެބޭކަލުން ކަނޑައެޅުއްވިއެވެ. މިކަންކަން، އެބޭކަލުން ޑަކްޓަރީ ފަންނުގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ފޮތްތަކުގައި މިއަދުވެސް ފެންނަން އެހުރީއެވެ.

އެންމެ ކުރީގެ ފޮތްތަކުން:

އަބުލް ޤާސިމް އައް ޒަހްރާވީ ސަރޖިކަލް މެޑިސިންގެ ފަންނުގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ފޮތް “كتاب الزهراوي في الطب لعمل الجراحين” ގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ.

ފެންވަރާ ނިމިގެން އެންމެ މަދުވެގެން 1 ގަޑިއިރު ނުވަތަ 2 ގަޑިއިރު ފާއިތުވުމަށް ފަހުގައި ނޫނީ ޙިޖާމާ ނުޖަހާށެވެ. އަދި ޙިޖާމާ ޖެހުމާއި ވިދިގެން ނިދުމަކީ ކޮށްގެން ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

އަދި ޙިޖާމާ ޖަހާ ދުވަހު ކެއުންބުއިމުގައި ދިޔާ ތަކެތީގެ ނިސްބަތް އިތުރު ކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ފާހަގަކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

އިބްނު ސީނާ މެޑިސިންގެ ފަންނުގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ފޮތް “القانون في الطب” “ޑަކްޓަރީ ބޭހުގެ ހަމަތައް” މި ފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދެވުމަށްފަހު، (ބޮޑު ކެއުމަކަށް) ކޭންބައްލަވަން ވާނީ 1 ގަޑިއިރު ފަހުންނެވެ.

ޙިޖާމާގެ ޒަމާނީ ހަމަތައް:

އަންހެން ބޭކަނބަލުން މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ނުހޯއްދެވުމަކީ ޒަމާނީ މެޑިކަލް ޕްރެކްޓިސްތަކުގައި ބަލައިގެންފައިވާ ހަމައެކެވެ.

އަދި ފަރިއްކުޅުއްވަން ބޭނުންވެލައްވާނަމަ، ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދެވުމުގެ މަދުވެގެން 2 ގަޑިއިރު ކުރިން ކޭންބެއްލެވުމަކީ ޒަމާނީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ފަންނުގައި ބަލައިގަނެވިފައިވާ ހަމައެކެވެ.

އަދި އެންމެ ރަނގަޅަށް ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ދޭކަމަށް ބުނަމުންދާ ފަރާތެއް، ގާތުން ކިރުދޭ ކިރުމައެއް ކުޑަދަރިފުޅަށް 6 މަސްވުމުގެ ކުރިން ހަށިގަނޑުގެ ސަރުބީ ދުއްވާލާ ހިކެން ޙިޖާމާ ޖެހޭނެކަމަށް ބުނަމުން ދިއުމަކީ ޙަޤީޤަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ހަމައެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ ސަރުބީ ދުއްވާލެވުމުގެ ބޭނުމުގައި ކަމަށް ވިޔަސް، އެއްވެސް ޙާލަތެއްގައި، ދަރިފުޅަށް 6 މަސް ނުވާ ކިރުމަޔަކު ޙިޖާމަ ޖެހުމަކީ ޒަމާނީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ފަންނުގައި ބަލައިގަންނަ ހަމައެއް ނޫނެވެ.  (ޑރ. އައް ސައްޔިދު ޚާލިދު ޤަޠްނާނީ – ހަރބަލް މެޑިކަލް ޑަކްޓަރ)

އަދި ޙިޖާމާއަށް ފަހުގައި އެއްގަމުމަސް (ރެޑް މީޓް) ގެ އެންމެހާ ބާވަތްތަކާއި، ޑެއިރީ ޕްރޮޑަކްޓްތައް ބޭނުން ކުރުން ރަނގަޅުނޫންކަމާއި، 24 ގަޑިއިރު ވަންދެން ފެންވެރުން ރަނގަޅުނޫންކަމާއި، ޙިޖާމާ ޖެހި ސަރަޙައްދުގައި ކަޅުދިރިތެޔޮ ނުވަތަ ޒައިތޫނިތެޔޮ އުނގުޅާލުމަކީވެސް ބަލައިގަނެވިފައިވާ ހަމަތަކެވެ.

ޙިޖާމާއަކީ ދަރިމައި ނުވުމުގެ މައްސަލައަށް މާތް ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއިއެކު، ޝިފާ ލިބޭ ފަރުވާއެކެވެ. ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދެވުމަށްފަހު ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަކީ މިކަމުގެ ފަރުވާ ލިބުމަށްއޮތް އެންމެ މުޖައްރަބު ގޮތްކަމަށް ދޭހަވާ ގޮތަށް ފޭސްބުކް ޕޯސްޓުތަކުގެ ޒަރީޢާއިން ވިސްނައިދޭން މަސައްކަތްކުރާތީ އަޅުގަނޑުމެން ހިތާމަކުރަމެވެ. ޙިޖާމާގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ހޯރމޯނަލް ބަދަލު ތަކަކީ ދަރިމައިވުމަށް މަގުފަހިކުރާ އެއް ސަބަބެވެ. ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ގަޑިއިރުތަކެއް ފަހުން މި ހެޔޮބަދަލުތައް  ހަށިގަނޑަށް ލިބުމަށް މަގުފަހިވެގެންދެއެވެ. މިބަދަލުތައް އަންނަން އޮތް ދުވަސްތަކަށް ދެމިގެން ދެއެވެ. ޑަކްޓަރީ ގޮތުން ބަލައިގަނެވިފައިވާ ހަމައަކީ، ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު 24 ގަޑިއިރު، ނުވަތަ 48 ގަޑިއިރު ދެމަފިރިކަމުގެ ގުޅުން ހިންގުމުން ދުރުވެތިބުން އެއީ އެންމެ ރައްކާތެރިގޮތް ކަމެވެ.

ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުމަކީ އެންމެ އިސް ވާޖިބަށް ހަދަންޖެހޭ

ޞިއްޙީ ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އަބަދުވެސް އެންމެ އިސްކަމެއް ދޭން ޖެހެނީ ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ދުޅަހެޔޮކަމަށެވެ. އެގޮތުން އެކަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އަންގި، ތަށި، ކަށި ނުވަތަ ތިލަ ފަދަ ތަކެއްޗަކީ އެއްފަހަރު ބޭނުންކުރުމަށްފަހު އުކާލެވޭ ތަކެތި ކަމުގައި ވާންޖެހެއެވެ. އަދި ބެޑްޝީޓް ފަދަ ތަކެއްޗަކީ އެކަކަށް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު ދޮވެގެންނޫނީ އެހެންމީހަކަށް ދެވަނަފަހަރު ބޭނުންކުރުން ރަނގަޅުނޫން އެއްޗެއްސެވެ. އަދި ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ދޭ ތަނަކީ ސާފުތާހިރު ތަނެއް ކަމުގައިވެސް ވާންޖެހެއެވެ. މިކަހަލަ ކަންކަމާއި ޚިލާފަށް މިކަން ކުރެވޭނަމަ ގައިންގަޔަށް އަރާ ތަފާތުބަލިތައް ފަސޭހަކަމާއިއެކު ފެތުރިގެން ދިއުމަށް މަގުފަހިވެގެންދެއެވެ. މިފަދަ އުޞޫލުތައް ކަނޑައެޅިފައި މިހުންނަނީ މިކަންކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށެވެ. މި ދެންނެވި ގޮތްގޮތާއި ޚިލާފަށް ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ދިނުމަކީ ރަނގަޅު އުޞޫލެއް ކަމުގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. 

ޙިޖާމާއަކީ މާއްދީ މަންފާއެއް ހޯދުމަށް ކުރާކަމެއްގެ ބަދަލުގައި، މިއީ ޢާންމުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތެއްކަން އަބަދުވެސް ހަނދާނުގައި ބަހައްޓަން ޖެހެއެވެ. މި ޚިދުމަތުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޞިއްޙީ ހަމަތައް ހިފެހެއްޓުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ޝުބާސް ޙިޖާމާ އެންޑް ހަރބަލް މެޑިސިން ކްލިނިކްގެ މައިގަނޑު އެއް އަމާޒެވެ .

އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ކުޑަ މުޖުތަމަޢުގައި ޙިޖާމާގެ ފަރުވާދިނުން މިހާރު އަންނަނީ ޢާންމުވަމުންނެވެ. ވުމާއިއެކު ޙިޖާމާ އާއި ގުޅުންހުރި މި ކުޑަ މަޢުލޫމާތުކޮޅަކީ އެންމެހާ ފަރާތްތަކަށް އިންޝާ الله މަންފާކުރަނިވި މަޢުލޫމާތުކޮޅަކަށްވާނެ ކަމުގައި އުންމީދުކުރަމެވެ.

މަރު

الله تبارك وتعالى ޚަލްޤު ކުރެއްވެވި ކޮންމެ އެއްޗަކަށްވެސް ނިމުން އަންނާނެއެވެ. الله تبارك وتعالى ގެ ޒާތުފުޅު ފިޔަވައި ދުނިޔެއާއި އުޑުތަކާއި އަދި މުޅިކާއިނާތުގައިވާ ދިރުން އެއްކޮށް މަރުވެ ހަލާކުވެ ނެތިގެންދާނެއެވެ. މަރަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދުނިޔެމަތީގައި ޔަގީންވާ އެންމެ ބޮޑު ހަގީގަތެވެ.

الله تبارك وتعلي ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: «ކޮންމެ ނަފްސެއްވެސް މަރުގެ ރަހަ ދެކޭނެތެވެ». (سورة آل عمران:١٨٥) މަރުވާ ވަގުތު ފުރާނަ ހިއްޕެވުމަށްޓަކައި الله تبارك وتعالى ވަނީ އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުންގެ ތެރެއިން އެންމެ އިސްކޮށް މަލަކުލް މައުތް عليه سلام އައްޔަން ކުރައްވަވާފައެވެ.

الله تبارك وتعالي ގެ ވަޙީބަސްފުޅުގައި މިކަން އަންގަވާދެއްވާފައިވެއެވެ: «ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ފުރާނަތައް ހިއްޕެވުމާއި ހަވާލުކުރައްވާފައިވާ މަލަކުލް މައުތް ތިޔަބައިމީހުންގެ ފުރާނަތައް ގެންދަވާނެއެވެ. ދެން ތިޔަބައިމީހުން ރުޖޫޢަ ކުރައްވާހުށީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހަޟްރަތަށެވެ».(سورة السجدة:١١)

ދުނިޔޭގައި އަޅުގަނޑުމެން އުޅުމަށް ލިބިފައިވަނީ ވަރަށްވެސް ކުރުމުހުލަތެކެވެ. އަދި ދުނިޔެ މީ އިންސާނުންނާއި ޖިންނީން އިމްތިޙާނު ކުރެއްވުމަށްޓަކައި ފޮނުވާފައިވާ ތަނެކެވެ.

الله تبارك وتعالى ގެ ވަޙީބަސްފުޅުގައި އެކަން އަންގަވާދެއްވާފައިވެއެވެ. «އެކަލާނގެއީ ތިޔައިގެ ތެރެއިން ޢަމަލުތައް އެންމެ ރަނގަޅީ ކާކުތޯ ބެއްލެވުމަށް މަރުވުމާއި ދިރިހުރުން ލެއްވި ރަސްކަލާންގެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ ޢަޒީޒްވަންތަ ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ އިލާހެވެ». (سورتل ملك :٢)

އަދިވެސް الله تبارك وتعالى ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. «ތިމަންރަސްކަލާންގެ ޖިންނީންނާއި އިންސީން ތިމަންރަސްކަލާންގެ އަށް އަޅުކަންކުރުމަށް މެނުވީ ނަހައްދަވަމެވެ». (سورة الذاريات :٥٦)

މުސްލިމުންގެ ހައިސިއްޔަތުން މަރާއި ދޭތެރޭގައި އަބަދުވެސް އަޅުގަނޑުމެން ފުންކޮށް ވިސްނާ މަރުމަތިން ހަނދާންކޮށް އެއަށް އަބަދުވެސް ތައްޔާރުވެ ތިބެންޖެހެއެވެ. އަދި ގިނަގިނައިން މަރުމަތިން ހަނދާންކޮށް މަރުވާނެކަން ދަނެ މަރަށް ތައްޔާރުވެ ހުންނަ މީހާއީ އެންމެ ބުއްދިވެރިން ކަމުގައި ރަސޫލު الله ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ޙަދީޘްބަސްފުޅުން އެނގެއެވެ.

ރަސޫލުއް الله ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހަށް އަންޞާރުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އައިސް އެކަލޭގެފާނަށް ސަލާމް ދަންނަވާ ސުވާލު ކުރިއެވެ. އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ! މުއުމިނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ބަޔަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބުގައި ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ”އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި އެންމެ ރިވެތި އަޚްލާގު އަށަގަނެފައިވާ މީހާއެވެ“. އެމީހާަ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރިއެވެ. އެބައެއްގެ ތެރެއިން އެންމެ ޙިކުމަތްތެރި ބަޔަކީ ކޮންބައެއްތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބުގައި ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. ”މަރުމަތިން ގިނަގިނައިން ހަނދާންކޮށް އެ މަރަށް ތައްޔާރުވެ ހުންނަ މީހާއީ އެންމެ ޙިކުމަތްތެރި މީހާއެވެ“.(سنن ابن ماجه:٤٢٥٩)

ނަމަވެސް ހިތާމަހުރި ޙަގީގަތަކީ ގިނަމީހުން ވަނީ މަރާއި ދޭތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ޣާފިލުވެގެންކަމެވެ. ދުނިޔޭގެ ހަލަބޮލި ދިރިއުޅުމާއި އުފަލާއި މަޖާކުރުމުގައި އަދި ދުނިޔޭގެ ޒީނަތްތެރިކަމާއި ދުނިޔޭގެ މަސްތުގެ އަވާގައި ޖެހި ގިނަބަޔަކު މިވަނީ މާބޮޑަށްވެސް މަރު ހަނދުމަނެތިކޮށްލާފައެވެ. މިގޮތަށް މިކަންވުމަކީ ވަރަށް ހިތާމަހުރި އަދި ބިރުހުރި ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ މަރަކީ އުމުރަކަށް ،ކުލައަކަށް، މުއްސަންޖަކަށް އަދި ފަގީރަކަށް ބެލުމެއްނެތި ދުނިޔެ ފެށުނީއްސުރެން ޚަލުގުކުރެއްވުނު ހުރިހާ މަޚްލޫގުންނާއި ކުރިމަތިވަމުން އަންނަ އެންމެ ބޮޑު ހަގީގަތެވެ.

އެއްބައިމީހުން ދުނިޔޭގައި ދިިރިއުޅެމުންދާއިރު ކުރިމަތިވާ ބޮޑެތިކަންކަމާއި ލިބޭ ހިތްދަތިކަމުގެ ސަބަބުން އެއްބައިފަހަރު މަރުވުމަށް އެދެވެއެވެ. ނަމަވެސް މިގޮތަށް މަރުވުމަށް އެދުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއްނޫނެވެ. މިކަމަށް އިޝާރާތް ކުރައްވަވާ ރަސޫލު الله صل الله عليه وسلم ގެ ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ: ”ތިޔައިގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކާއި މުޞީބާތެއް ކުރިމަތިވިނަމަވެސް ތިޔަބައިމީހުން މަރުވުމަށް ނޭދޭށެވެ. މަރުވުމަށް އެދޭނަމަ އެމީހަކު މިގޮތަށް ބުނާށެވެ. ޔާ الله! މިއަޅާގެ ދިރިހުރުން އެއީ މިއަޅާއަށް ހުރި ހެވެއް ކަމުގައި ވަނީނަމަ މިއަޅާ ދުނިޔޭގައި ލަހައްޓަވާފާންދޭވެ. އަދި މިއަޅާގެ މަރުވުން އެއީ މިއަޅާއަށް ރަނގަޅު ގޮތްކަމުގައި ވާނަމަ މިއަޅާގެ މަރުގެންދަވާފާންދޭވެ“.(سنن ابن ماجه:٤٢٦٥)

އިންސާނުންގެ ތެރެއިންނާއި ޖިންނީންގެ ތެރެއިން الله تبارك وتعالى އަށް ނުކިޔަމަންތެރި ފާފަވެރި އަޅުންނަށް އަދި ކާފަރުންނަށް މަރުގެ ވަގުތަކީ ބިރުހުރި ވޭންދެނިވި ވަގުތެކެވެ. މަރުވާ ވަގުތުގައި އެއްބަޔަކަށް އެވަގުތު ދިގުލައިގެންދިއުމާއި އަނެއް ބަޔަކަށް މަދުވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފަސޭހަކަމާއިއެކު އެބައެއްގެ ފުރާނަ ގެންދަވާފާނެއެވެ. އެއީ މަރުވާ ވަގުތުގައި މަރުގެ ސަކަރާތަކީ އެކި ފުރާނަތަކާއި ކުރިމަތިވާއިރު އެކި ގޮތްގޮތަށް އެކި މިންވަރަށް ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. الله تبارك وتعالي ގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގައިވާ ފަދައިންނެވެ: «އެންމެފަހުން މަރުގެ ސަކަރާތް ޙައްޤުގޮތުގައި ކުރިމަތިވާހުއްޓެވެ.އެއީ ތިބާ އެއަށް ފިލަންއުޅުނުކަމުގައިވި މަރެވެ».(سورة ق:١٩)

ހަމައެހެންމެ މި ނާޒުކު ވަގުތަކީ އެފުރާނައަކަށް ތަފާތު ނުބައި ވަސްވާސްދިނުމަށް ޝައިޠާނާ މަސައްކަތްކުރާނެ ވަގުތެކެވެ.މަރުގެ ވަގުތުގައި ޝައިޠާނާގެ ނުބައި ވަސްވާސްތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުން އެދި ކުރާ ދުޢާއެއް ރަސޫލު الله ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ޙަދީޘްބަސްފުޅުން އަންގަވާދެއްވާފައިވެއެވެ.

ރަސޫލާ ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް މިފަދައިން ވިދާޅުވެ ދުޢާފުޅުކުރައްވާ ކަމުގައިވާ ވެއެވެ.

“‏ وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ يَتَخَبَّطَنِي الشَّيْطَانُ عِنْدَ الْمَوْتِ” – ސުނަން ނަސާއީ (ޙަސަން) މާނައީ: “އަދި މަރުގެ ވަގުތުގައި ޝައިޠާނާ ތިމަންއަޅާ އިބައިލާހުގެ މަގުން އެއްކިބާ ކުރުމުން އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ!”

ހެޔޮ ޢަމަލުކުރުން ގިނަކޮށް الله تبارك وتعالي އެންގެވި ގޮތަށް އުޅެ އެކަލާންގެ އަށް ތަޤްވާވެރިވެ އަދި އެކަލާންގެ ރަސޫލާއަށް ކިޔަމަންގަނެގެން އުޅުނު އަޅުތަކުންގެ ފުރާނަ ގެންދަވާ ވަގުތަކީ އެބަޔަކަށް އުފާވެރިކަން ލިބިގެންދާނެ ވަގުތަކަށްވާނެއެވެ.

ރަސޫލު الله ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ: ”ހަމަކަށަވަރުން މުއުމިން އަޅާ ދުނިޔޭން ވަކިވެ އާޚިރަތާއި ކުރިމަތިލަމުންދާ ވަގުތު އޭނާގެ ގާތަށް އުޑުން މަލާއިކަތުން ފައިބައިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އެމަލާއިކަތުންގެ މޫނު ވާނީ އިރު ފަދައިން އަލިވެ އުޖާލާ ވެގެންނެވެ. އެމަލާއިކަތުންގެ އަތްޕުޅުގައި ސުވަރުގޭގެ ކަފުނުން ކަފުންކޮޅެއް ވާނެއެވެ. އަދި ސުވަރުގޭގެ ހުވަނދުން ހުވަނދު ވާނެއެވެ. އަދި އެމަލާއިކަތުން އޭނާގެ ލޮލުކޮޅަށް ފެންނަހާ ދުރުގައި އިށީންނަވާނެއެވެ. އެއަށްފަހު މަލަކުލް މައުތުعليه سلام ވަޑައިގެން އޭނާގެ ބޯލާކޮޅުގައި އިށީންނަވާނެއެވެ. އަދި ވިދާޅުވާނެއެވެ. “އޭ ހެޔޮވެގެންވާ ފުރާނަޔާއެވެ! މާތް ﷲ ގެ ރުއްސެވުމާއި ފުއްސެވުމަށް ނުކުންނާށެވެ!” އެހިނދުން އެ ފުރާނަ ކަންވާރުގެ އަނގައިން ފެންތިކި އޮހޮރިގެންދާ ފަދައިން ނުކުންނާނެއެވެ. އެހިނދުން (މަލަކުލް މައުތު عليه سلام) އެ ފުރާނަ ހިއްޕަވާނެއެވެ. ހިތްޕެވުމުން، މަލާއިކަތުން އެފުރާނަ ނަންގަވާ އެ ކަފުނާއި ފޭރާމުގައި ނުލައްވާ (މަލަކުލް މައުތު عليه سلامގެ) އަތްޕުޅުގައި ލޮލުގެ އެސްފިޔަ ޖަހާލާ މިންވަރުގެ ވަގުތުކޮޅަކަށްވެސް ނުބާއްވަވާނެއެވެ. އަދި އޭގެން ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ މީރުވަސްދުވާ ހުވަނދުގެ ވަސް ދުވާނެއެވެ.

ދެން (އެ މަލާއިކަތުން) އެ ފުރާނައާއިގެން (އުޑަށް) އަރާ ވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އެމަލާއިކަތުންނާއި އުޑުން ބައްދަލުވާ މަލާއިކަތުންގެ ހަމަ ކޮންމެ ޖަމާޢަތަކުންވެސް ދަންނަވާނެއެވެ. މިއީ ކޮން ހެޔޮ ފުރާނައެއްތޯއެވެ؟ އެމަލާއިކަތުން ދަންނަވާނެއެވެ. މިވެނި މީހެއްގެ ދަރި މިވެނި މީހެކެވެ. (އެމަލާއިކަތުން ދަންނަވާނީ) އޭނާއަށް ދުނިޔޭގައި ކިޔާ އުޅުނު ނަންތަކުން އެންމެ ހެޔޮ ނަމެވެ. އެގޮތަށް އަރާވަޑައިގަންނަވަމުންގޮސް ދުނިޔޭގެ އުޑަށް އަރާވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. ދެން އޭނާއަށް (އުޑު) ހުޅުވާލެއްވުމަށް އެދުމުން އެބޭކަލުންނަށް ހުޅުވާލެވޭނެއެވެ. އަދި ކޮންމެ އުޑަކުންވެސް އެ އުޑެއްގައިވާ އަރިސް މަލާއިކަތުން އެ (ފުރާނައާއެކު) ޖެހިގެން އޮތް އުޑާއިހަމައަށް ވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. މިފަދައިން މިކަން ހިނގާ، ހަތްވަނަ އުޑާއި ހަމައަށް ފޯރުމުން، މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާނެއެވެ! “ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އަޅާގެ ފޮތް ޢިއްލިއްޔޫން ގައި ލިޔާށެވެ! އަދި އޭނާ ބިމަށް އަނބުރާ ގެންދާށެވެ! އެހެނީ ފަހެ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެމީހުން ހެއްދެވީ އެތަނުންނެވެ. އަދި އެމީހުން ރުޖޫޢަކުރައްވާހުށީ އެތަނަށެވެ. އަދި ދެވަނަ ފަހަރަށް އެމީހުން ނެރުއްވާހުށީވެސް އެތަނުންނެވެ.” ( އަޙްކާމުލް ޖަނާއިޒް، އަލްބާނީ، ޞަފްޙާ 59)

الله تبارك وتعلي ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ : «އަނިޔާވެރިން މަރުގެ ސަކަރާތުގައި ވާ ހިނދު ކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާނެނަމައެވެ. މަލާއިކަތުން އެވަގުތު ތިއްބަވާނީ އެމަލާއިކަތުންގެ އަތްޕުޅު ދިއްކުރައްވައިގެންނެވެ. އަދި ވިދާޅުވާނެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ފުރާނަތައް ނެރޭށެވެ! މިއަދު ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިހާނެތި ޢަޛާބުން ޖަޒާ ދެއްވާނެތެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން الله އާއި މެދު ބުނެ އުޅުނު ޙައްޤު ނޫން ބަސްތަކުގެ ސަބަބުންނާއި އެކަލާނގެ އާޔަތްތަކަށް އީމާންނުވެ ބޮޑާވެގެން އުޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ». (سورة الأنعام:٩٣).

އަދިވެސް އެކަލާންގެ ވަޙީބަސްފުޅުގައި އަންގަވާދެއްވާފައިވެއެވެ. «މަލާއިކަތުން ކާފިރުވި މީހުންގެ މަރު ހިއްޕަވާއިރު ކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާނެނަމައެވެ. އެއުރެންގެ މޫނުތަކުގައާއި ބުރަކަށިތަކުގައި އެ މަލާއިކަތުން ތަޅުއްވާ ޙާލުގައެވެ. އެހިނދު އެމަލާއިކަތުން ވިދާޅުވާނެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުން އަނދައަނދާ ހުރި އަލިފާނުގެ ޢަޛާބުގެ ރަހަ ލިބިގަންނާށެވެ».(سورة الأنفال :٥٠)

މަރުވާނެ ވަކި އުމުރަކާއި މަރުވާނެ ވަކި ވަގުތެއް އަދި މަރުވާނެ ވަކި ތަނެއް އެއީ އެއްވެސް ނަފްސަކަށް އެނގޭނޭ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެތަނެއްގައި ހުރިކަމުގައިވިޔަސް ،ކޮންމެޙާލެއްގައި ހުރިކަމުގައިވިޔަސް އަދި ކޮންމެވަގުތަކުވެސް މަރުގެ ވަގުތު އައިސްދާނެކަމުގައި ދަންނަންޖެހޭނެއެވެ. އަދި މަރުގެ ވަގުތު އައުމުން އެމަރުގެ ވަގުތު އިތުރަކަށް އަވަސްކުރެއްވުމެއް އަދި ލަސްކުރެއްވުމެއްވެސްނުވެއެވެ. الله تبارك وتعالي ގެ ވަޙީބަސްފުޅުގައިވާ ފަދައިންނެވެ: «އެއުރެންގެ އަޖަލު އައުމުން އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް އެއުރެންނަކަށް ލަހެއް ނުކުރައްވާހުއްޓެވެ. އަދި އަވަހެއްވެސް ނުމެކުރައްވާ ހުއްޓެވެ». (سورة النحل:٦١)

އަދިވެސް الله تبارك وتعالي ގެ ވަޙީބަސްފުޅުގައިވެއެވެ: «އުސްވެގެންވާ ވަރުގަދަ ކިއްލާތަކެއްގެ ތެރޭގައި ތިޔަބައިމީހުން ތިބިކަމުގައިވިޔަސް،ތިޔަބައިމީހުން ތިބި ކޮންމެތާކުން މަރާއި،ތިޔަބައިމީހުން ކުރިމަތިލާނެއެވެ».(سورة النساء:٧٨)

އަދިވެސް އެކަލާންގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: «އަދި އެއްވެސް ނަފްސަކަށް އެނަފްސެއް މަރުވާނީ ކޮންބިމެއްގައި ކަމެއް ނޭންގޭނެއެވެ». (سورة لقمان:٣٤)

މިހާ ހިސާބުން ސުލައިމާން عليه سلام ގެ ޒަމާނުގައި ހިނގި ކަމަށްބުނެވޭ ޙާދިސާއެއް ޙިއްސާކޮށްލާނަމެވެ. އެއްދުވަހެއްގައި ސުލައިމާން عليه سلام ގެ ދަރުބާރުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި މުސްލިމް ޒުވާނަކު ޙާޞިރުވެއިނެވެ. އެމަޖްލިސްގައި އިންސާނެއްގެ ސޫރައިގައި މަލަކުލް މައުތް عليه سلام ވެސް ޙާޞިރުވެޑައިގެން އިންނެވިއެވެ. އެމީހަކާއި ދިމާލަށް މަލަކުލް މައުތް عليه سلام ބައްލަވާ ގޮތަކުން މި ޒުވާނާ އިނީ ވަރަށް ބިރުގަނެފައެވެ. މަލަކުލް މައުތް عليه سلام ގެ ނަޟަރު ވަނީ އެޒުވާނާއަށް ހުއްޓިފައެވެ. އެޒުވާނާ މާބޮޑަށް ބިރު އިޙުސާސްކުރެވެން ފެށުމުން ސުލައިމާން عليه سلام ގެ އަރިހުގައި މިވާހަކަ ދަންނަވައިފިއެވެ. މި ޒުވާނާ މި ދެންނެވީ ތިމަންނަ އާއި ދިމާލަށް އެމީހަކު ބަލަހައްޓައިގެން އިންނަ ގޮތަކުން ވަރަށް ބިރުގަންނަ ކަމަށާއި އަދި ކަލޭގެފާނު ވަޔަށް އަމުރުކުރައްވައިގެން ތިމަން ހިންދުކަރައިގެ ބިމަށް ގެންގޮސްދެއްވާތޯއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެމީހާ އެބުނި ގޮތަށް ކަންތައް ކޮށްދެއްވައިފިއެވެ. އޭގެ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން ސުލައިމާން عليه سلام އާއި މަލަކުލް މައުތް عليه سلام އާއި ބައްދަލުވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި މަލަކުލް މައުތް عليه سلام އާއި އެކަލޭގެފާނު ބައްދަލުވެވަޑައިގެންނެވިއިރު މަލަކުލް މައުތް عليه سلام ގެ މޫނުފުޅުން ވަރަށް އަޖައިބުވެވަޑައިގެން ހުންނެވިކަން ފާހަގަކުރެއްވުނެވެ. އެކަލޭގެފާނު މަލަކުލް މައުތްعليه سلام އަރިހުން އަޖައިބުވެވަޑައިގެން ހުންނެވީ ކޮން ސަބަބަކާތޯ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. މަލަކުލް މައުތް ޖަވާބުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. އެދުވަހުގައި الله تبارك وتعالي އަމުރުފުޅު ކުރެއްވެވީ ކަލޭގެފާނުގެ ދަރުބާރުގައި އިން އެ ޒުވާން މީހާގެ ފުރާނަ ގެންދެވުމަށެވެ، އެކަމަކު އެމީހާގެ ފުރާނަ ގެންދެވުން ކަނޑައެޅިފައިވީ ހިންދުކަރައިގެ ބިމުގައި ކަމަށް. އެހެންކަމުން މަލަކުލް މައުތް عليه سلام އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ދެންނެވީ އެކަން އެހެންވީ ކަމަށްޓަކައި އަޖައިބުވެ ހުންނެވިކަމަށް. އަދި ސުލައިމާން عليه سلام މަލަކުލް މައުތް عليه سلام އަރިހުގައި ދެންނެވީ އެދުވަހުގައި ކަލޭގެފާނު ފެނުމުން އެ ޒުވާނާ ވަރަށް ބިރުގަނެގެން އުޅުނު ކަމާއި އަދި އޭނާގެ އެދުމުގެ މަތިން ތިމަންކަލޭގެފާނު ވައިގެމަތީގައި އޭނާ ހިންދުކަރައިގެ ބިމަށް ގެންގޮސްދެއްވިކަމަށެވެ.

މި ވާހަކަ އަކީ ޞައްޙަ ޙަދީޘަކުން ޘާބިތުވާން ނެތް ވާހަކައެއް ކަމުގައިވިޔަސް، މިވާހަކަ އާއި މިކަހަލަ އެހެން ވާހަކަތަކަކީ އެއިން ބަޔަކަށް ޢިބުރަތެއް ނުވަތަ ހަނދާންކޮށްދިނުމަކަށް ފުދޭނެ ވާހަކަތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން މިވާހަކައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެން ދިޔައީ އެމީހަކުގެ މަރު ލިޔުއްވާ ކަނޑައެޅިފައިވާ ބިމަކަށް ،ތަނަކަށް ނުވަތަ ޙާލަތަކަށް އަދި އެވަގުތަކަށް އެމީހަކަށް ދެވޭނެކަމެވެ.

الله تبارك وتعلي ގެ ވަޙީބަސްފުޅުގައި އަންގަވާފައިވެއެވެ: «الله ގެ އިޛުނަފުޅާލައިގެން މެނުވީ މަރުވުމަކީ އެއްވެސް ނަފްސަކަށް އޮތްކަމެއްނޫނެވެ. އެކަންއޮތީ ވަގުތުކަނޑައެޅި ލިޔުއްވިފައެވެ». (سورة آل عمران:١٤٥)

އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ الله تبارك وتعالي އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތެދުމަގު ދައްކަވާ އެތެދުމަގުގައި ޘާބިތުވެހުރުމުގެ ތައުފީގުދެއްވުމެވެ. އަދި ގިނަގިނައިން ތައުބާވެ އެއިލާހުގެ އެންގެވުންތަކަށް ކިޔަމަންވެ ހެޔޮޢަމަލުކުރުން ގިނަ ބައެއް ކަމުގައި ލައްވަވާ އަދި މަރުގެ ވަގުތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުލުންބޭރުވާ އެންމެ ފަހު ކަލިމައެއް ކަމުގައި. لا إله إلا الله محمد رسول الله ލެއްވުމެވެ. آمين

ޙިޖާމާއަށް ތައްޔާރުވުން

ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ ކުރިން ކަންކުރުން އެދެވިގެންވާ ގޮތްތައް

• ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ 1 ގަޑިއިރު ނުވަތަ 2 ގަޑިއިރު ކުރިން ފެންވަރާލައިގެން ހުރުން
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާނެގުމުގެ 2 ގަޑިއިރު ނުވަތަ 3 ގަޑިއިރު ކުރިން ކާންބޭނުންވެލައްވާނަމަ ކާލައިގެން ހުރުން ރަނގަޅު
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށް ދުވަސްވީބޭފުޅުންނާއި 7 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިން އެހީތެރިއަކާއިއެކު ވަޑައިގެންދެއްވުން އެދެން
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ނެންގެވުމަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން ހަށިގަނޑުގައި ޒަހަމްވެ ނުވަތަ ރޯކޮށްހުރި ފާރުގަނޑެއް ހުރިނަމަ އެތަނެއް ބޭސް މަލަން ނުވަތަ ބޭންޑްއެއިޑް ފަދަ އެއްޗަކުން ނިވާކުރައްވައިގެން ވަޑައިގަތުން
• ބައްޔަކަށް ބޭހެއް ބޭނުންކުރައްވާނަމަ ޙިޖާމާގެ ފަރުވާގެ 1 ގަޑިއިރު ވަރު ކުރިން ބޭސްބޭނުންކުރައްވައިގެން ވަޑައިގެންދެއްވުންއެދެން
• ޑަޔަލިސިސްގެ ފަރުވާ ނަންގަވަމުން ގެންދަވާ ފަރާތެއް ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދަވާލަން ބޭނުންފުޅުވާނަމަ 1 ދުވަސް ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދެވުމަށް އެދެން

• އަދި ލޭދިޔާކުރާ ބޭހެއް ބޭނުންކުރައްވާނަމަ 3 ގަޑިއިރު ކުރިން ބޭސްބޭނުންކުރައްވައިގެން ވަޑައިގެންދެއްވުން އެދެން
• އަންހެންކަނބަލުން އިންފަރޓިލިޓީ އަށް ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދަވަން ވަޑައިގަންނަވާއިރު ޕީރިއަޑުވެ ރަނގަޅުވާތާ 2 ވަނަ ނުވަތަ 3 ވަނަ ދަވަހު ފަރުވާ ހޯއްދެވުމަށް ވަޑައިގެންދެއްވުން އެދެވިގެންވޭ.އަދި ދެމަފިރިންގެވެސް އިންފަރޓިލިޓީ މައްސަލައިގެ މެޑިކަލް ރިޕޯރޓްސްތައް ހުށައެޅުން އެދެން
• ތެލެސީމިއާ، ކެންސަރު ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯއްދަވަމުން ގެންދަވާ ފަރާތެއްނަމަ 2 ދުވަސްވަރު ދޫކޮށްލައްވާފައި ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދެވުން އެދެވިގެންވޭ
• ބޮޑު އޮޕަރޭޝަން އެއް ކުރައްވާފައިވާނަމަ ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދެއްވުމުގެ ކުރިން 3 މަހާއި 6 މަހުގެ މުއްދަތެއް ދޫކޮށްލައްވާފައި ޙިޖާމާ ފަރުވާ ހޯއްދެއްވުން އެދެވިގެންވޭ
• ގާތުންކިރުދޭ މައެއް ނަމަ ދަރިފުޅަށް 6 މަސްވުމުގެ ކުރިން
ހިކެން ހިޖާމަ ޖެހުން ރަނގަޅެއް ނޫން
• ހުންއައިސްފައި ހުންނައިރު ޙިޖާމާގެެ ފަރުވާ ހޯދުން ރަނގަޅެެއްނޫން

ސަމާލުކަން ދެއްވަންވީ އިތުރު ކަންކަން

ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ހޯއްދަވާ އިރު އެކަމުގެ ގާބިލުކަމާއި ތަޖުރިބާހުރި ތެރަޕިސްޓުންގެ ފަރާތުން ފަރުވާ ހޯދުން ވަރަށް މުހިއްމެެވެެ އަދި ފަރުވާ ހޯއްދަވާ އިރު ސާފުތާހިރު މާހައުލެއް ޚިޔާރުކުރެއްވުން ވަރަށް މުހިއްމެވެ.

ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ކަންކުރުން އެދެވިގެންވާ ގޮތްތައް

• ސައިސަމްސަލެއްގެ މާމުއި އާދައިގެ ފެންތައްޓަކަށް އަޅާ ގިރާލުމަށްފަހު ބޯލުން އެެދެެވިގެެންވޭޭ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު 2 ނުވަތަ 3 ގަޑިއިރުވަރު ކޮށްލާފައި ފެންވަރާލިޔަސް އެއްވެސް ކަހަލަ ސައިބޯންޏެއް ބޭނުންކޮށްގެން ފެންވެރުން ,ރަނގަޅީ 24 ގަޑިއިރު(1 ދުވަސް) ފަހުން
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ފަރުވާ ދިނުމަށް ކަށިން ތޮރުފާފައި ނުވަތަ ތިލައިން ކަނޑާފައިވާ ތަންތަން ރަނގަޅު ވެލަންދެން ކަޅުދިރި ތެޔޮ އުނގުޅާލުން އެދެެވިގެެންވެއެވެ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ދެމަފިރިކަމުގެ ގުޅުން 24 ގަޑިއިރު (1 ދުވަސް) ވަންދެން ނުހިންގާ ތިބުން އެދެވިގެންވޭ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ލޭ ހަދިޔާ ކުރައްވަން ބޭނުންވެލައްވާނަމަ 72 ގަޑިއިރު (3 ދުވަސް) ފަހުން ލޭ ހަދިޔާ ކުރެއްވުން އެެދެެވިގެެންވޭޭ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ބޮޑަށް ވަރުބަލިވާނެ ފަދަ މަސައްކަތެއް ނުވަތަ ކަސްރަތެއް ނުކޮށް 24 ގަޑިއިރު (1 ދުވަސް) ހުރުން އެދެވިގެންވޭ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ކަދުރު، ފެނުކެއްކި އަލުވި، ނަޓްސް، ނޫޑްލްސް ސޫޕެއް ނުވަތަ ތާޒާ މޭވާ އާއި ތަރުކާރީ އަދި ތާޒާ ޖޫހެއް ބޯލުން އެދެވިގެންވޭ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ތަނެއްގައި އިށީންދެގެން ނުވަތަ އޮށޯވެގެން އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި 25 އާއި 30 މިނެޓް ގެ ވަގުތުކޮޅަކަށް ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅެލުން ރަނގަޅު، ނަމަވެެސް ބޮލަށް އެނބުރުންއަރާނަމަ، މާ ބޮޑަށް ވަރުބަލިކަން އިޙުސާސްކުރެވޭނަމަ އަދި ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ ނުހުންނަނަމަ މި ނުކުތާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެެވެެ.
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ޑެއިރީ އުފެއްދުންތައް ކަމުގައިވާ (ކިރު، ޔޯގަރޓް، ޗީޒް، އައިސްކްރީމް) އާއި ޕެކެޓު އަދި ދަޅުގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުންނަ ތަފާތު މަސް (ގެރި، ކުކުޅު، ބަކަރި، ލަންޗަންމީޓް) ކަނޑުމަހާއި ކަނޑުމަހުގެ ބިސް އަދި ކުކުޅު ބިހާއި ފިޒީ ބުއިންތައް 6 ގަޑިއިރު ވަންދެން ބޭނުންކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެެވެެ.
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު މޫދަށް ނޭރި 48 ގަޑިއިރު (2 ދުވަސް) ހުރުން އެދެވިގެންވޭ. އަދި ބޮލުގައި ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ދީފައިވާނަމަ 5 ދުވަސްވަރު މޫދަށްނޭރުން އެދެވިގެންވޭ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ބޭހެއް ބޭނުންކުރައްވާނަމަ 1 ގަޑިއިރު ނުވަތަ 2 ގަޑިއިރު ފަހުން ބޭސް ބޭނުންކުރުން އެދެވިގެންވޭ
• ލޭ ދިޔާ ކުރާ ބޭހެއް ބޭނުންކުރައްވާނަމަ ފަރުވާގެ 3 ގަޑިއިރު ފަހުން ބޭސް ބޭނުންކުރުން އެެދެެވިގެެންވޭޭ
• ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު އަރާމުކޮށްލިޔަސް ނިދާލަން ރަނގަޅީ 2 ގަޑިއިރުވަރު ކޮށްލުމަށްފަހުއެެވެ.

•ޙިޖާމާގެ ފަރުވާ ނިންމާލުމަށްފަހު ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުން ރަނގަޅީ 1 ގަޑިއިރުވަރު ފަހުންނެވެ.އަދި ދުންފަތްބޭނުންކޮށްގެން ދުފާނަމަ ނުވަތަ ވަކިންވިޔަސް ދުންފަތް ބޭނުންކުރާނަމަ ދުންފަތް ބޭނުންކުރަންވާނީ ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ 6 ގަޑިއިރުވަރު ފަހުންނެވެ.

•ޙިޖާމާގެ ފަރުވާއަށްފަހު ކޮފީ ބޯނަމަ ރަނގަޅީ 2 ގަޑިއިރު ފަހުން ކޮފީބުއިމެވެ.

ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ ސަބަބުން ލިބިދޭ ބައެއް ފައިދާތައް

• ސުންނަތުން ސާބިތުވާ ކަމެއް ކުރުމުން އަދި ސުންނަތެއް ދިރުވާ އާލާ ކުރުމުން ދަރުމަ ލިބުން
• ދެހަން ދޭތެރޭގައި ހުންނަ ވިހަ ނުރައްކާތެރި މާއްދާތައްބޭރުކޮށްލަދިނުމަށް އެހީވޭ
• ރިހުން ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމަށް އެހީވޭ
• ލޭގެ ހިނގުން ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމަށް އެހީވޭ
• ހަނދާން ގަދަކުރުމަށް ބާރަކަށްވޭ
• އެއްޗެއްގެ ވިހައިގެ އަސަރު ނުވަތަ އެއްޗެއް ކަށި ޖަހައިގެންވާ ވިހަ ރަނގަޅު ކޮށްލަދިނުމަށް އެހީވެދޭ
• ގުނަވަންތަކުގެ ހިނގުން ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމަށް އެހީވޭ
• މަސްތަކުގެ އަދި ހުޅުތަކުގެ ދުޅަކަން ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމަށް އެހީވޭ
• ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ އިތުރު ކޮށްދީ ދިފާޢީ ނިޒާމް ވަރުގަދަ ކޮށްދިނުމަށް އެހީވެދޭ
• ދުޅަހެޔޮ ކަންމަތީ ހުރުމަށް ބާރަކަށްވޭ

ޙިޖާމާ ފަރުވާގެ ތައްޔާރުވުމަށް ބޭޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ޑައުންލޯޑް ކޮއްލައްވާ

މައިންބަފައިންނަށް އިޙްސާންތެރިވުން

އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅުގެ އަޞްލު އުފެދިގެން އައިސްފައިވަނީ  އާދަމް عليه السلام އާއި ޙައްވާ عليها السلام ގެ ފުށުންނެވެ. އާދަމް عليه السلام އާއި ޙައްވާ عليها السلام ދުނިޔޭގައި ވަޒަންވެރިވެވަޑައިގެންނެވުމަށްފަހު ދުނިޔޭގައި އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅު ގިނަވަމުން އެކިކަންކޮޅުތަކަށް ބެހި މިހާރު މިވަނީ ދުނިޔޭގެ އެތައްމިތަނުގައި އިންސާނުން އާބާދުވެފައެވެ.

މަންމަ އާއި ބައްޕަ އަކީ އިންސާނާ ދުނިޔެއަށް އުފަންވުމުގެ އަޞްލުކަމުގައި ވާއިރު މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނުގައި މައިންބަފައިންނާއި ދޭތެރޭގައި އޯގާތެރިވުމަށް އަދި މައިންބަފައިންނަށް ނުކިޔަމަންތެރިނުވުމަށް އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ބާރު އަޅުއްވާފައިވާ ކަމީ  މައިންބަފައިންގެ މަޤާމްގެ މަތިވެރިކަން އަންގައިދޭ މަތިވެރި  ހެއްކެކެވެ.

ޚާއްސަކޮށް މަންމައަށް އިސްލާމްދީނުގައި މަތިވެރި ގަދަރަކާއި ދަރަޖައެއް ވަނީ ދެއްވާފައިވާއެވެ. މަންމައިންނަކީ ދަރިފުޅަށް ބަލިވެއިނީއްސުރެން ގިނަތަކުލީފުތަކަކާއި ގުރުބާނީތަކެއް ތަޙައްމަލް ކުރަމުން އައިސްފައިވާ އަދި ދަރިންނަށް ލޯތްބާއި ތަރުބިއްޔަތު ދިނުމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް މަސައްކަތް ކުރާ އެކަކެވެ. މަންމައިންނަކީ   ދަރިންނަށްވާ ނަމޫނާބައެކެވެ.

ރަސޫލުއް الله ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސް ސުވާލެއް ދެންނެވިއެވެ. އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ! ތިމަން އެންމެ ބޮޑަށް ހެޔޮކޮށްހިތަންވީ ކާކަށްތޯއޭ؟ އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. ތިބާގެ މަންމައަށެވެ. އެމީހާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރިއެވެ. ދެން ކާކަށްތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. ތިބާގެ މަންމައަށެވެ. އެމީހާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރިއެވެ. ދެން ކާކަށްތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ. ތިބާގެ މަންމައެވެ. އެމީހާ ހަތަރުވަނަ ފަހަރުވެސް ސުވާލުކުރިއެވެ.ދެން ކާކަށްތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ. ތިބާގެ ބައްޕައަށެވެ.(صحيح البخاري:٥٩٧١).   

އެބަޔަކާއި ދޭތެރޭގައި އެންމެ ބޮޑަށް ހެޔޮކޮށްހިތަންޖެހޭ އެންމެ ޚާއްސަ އެއްބަޔަކީ މަންމައިންކަން މި ޙަދީޘްބަސްފުޅުން އެނގެއެވެ. ބައްޕައިންނަށްވެސް އޯގާތެރިކޮށް ހިތުމާއި އަދި ބައްޕައަށްދޭންޖެހޭ ގަދަރާއި ލޯތްބަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އެކަމެއްގައި ފަރުވާކުޑަކޮށް އިހުމާލްވެގެންވާނެވަރުގެ ކަމެއްނޫނެވެ. ދަރިންނަށްޓަކައި ބައްޕައިންނަކީ ވެސް ބޮޑެތި ގުރުބާނީތަކެއްވާ  އަދި ދަރިންހެޔޮ ގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި  ވަރަށްވެސް ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރަމުންގެންދާަ ޒިންމާދާރު ބައެކެވެ. ހަގީގަތަކީ ދަރިން ރަނގަޅު ގޮތުގައި ބޮޑުވަންދެން ގެންގުޅެ ދަރީންނަށް ރަނގަޅު މުސްތަޤްބަލެއް ހޯދައިދިނުމަށްޓަކައި މަންމައާއި ބައްޕަގެ ދައުރުވެސް ވަރަށް މުޙިއްމުވެފައި ބޮޑުކަމެވެ.

އަބޫ ދަރްދާ رضي الله عنه ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުއް الله ޞައްލަ الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘްފުޅު ކުރައްވަވާތީ އަޑުއެއްސެވީމެވެ. ސުވަރުގޭގެ މެދު ދޮރަކީ ބައްޕައެވެ.  (އެބަހީ:ސުވަރުގެ އަށް ވަދެވުމުގެ އެންމެ މޮޅުއިތުރު ގޮތަކީ ). ވީމާ ފަހެ އެދޮރާއި ދޭތެރޭ ތިބާ ރައްކާތެރިވާށެވެ، ނުވަތަ އެ ދޮރު ތިބާ ނަގާލާށެވެ. (سنن ابن ماجه:٣٦٦٣)

ރަސޫލުއް الله ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ގެ ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. އަޅަކު ހޯދާ، އެއަޅަކު ގަނެ އަދި އެއަޅަކު މިނިވަންކޮށްފުމަށްދާންދެން ދަރިއަކަށް ބައްޕައެއްގެ ޙައްގު އަދާކޮށްނުދެވޭނެއެވެ.(سنن ابن ماجه:٣٦٥٩)

الله سبحانه وتعالىٰ ގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި އަދި ރަސޫލާ ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ހަދީޘް ބަސްފުޅުތަކުންވެސް މައިންބަފައިންނަށް އިޙްތިރާމް ކޮށް އޯގާތެރިވުމަށް އަންގަވާދެއްވާފައިވެއެވެ. މުސްލިމުންގެ ހައިސިއްޔަތުން އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ ބޮޑަށް ލޯބިވާންޖެހޭނީ الله سبحانه وتعالي އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލް މުޙައްމަދު ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ދެކެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު އެބައެއް ދުނިޔެއަށް އައުމުގެ އަޞްލު ކަމުގައިވާ އެބައެއްގެ މައިންބަފައިންދެކެއެވެ. މައިންބަފައިންނަށް އިޙްތަރާމް ކުރުމާއި އެމީހުންނާއި ދޭތެރޭގައި އޯގާތެރިކޮށް ކަންތައްތައް ކުރުމާއި އެމީހުންގެ ހިތުގައި ޖެހޭނެފަދަ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ނުކުރުމަށް ކޮންމެ ދަރިއަކުވެސް ގަދަ އަޅާ މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކޮންމެހެންވެސް ކުރަންޖެހޭ ދަރުމަހުރި އަޅުކަމެކެވެ. الله سبحانه وتعالىٰ އާއި އެކަލާންގެ ރަސޫލް މުޙައްމަދު ޞައްލައްالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަމުރުކުރައްވަވާފައިވާ ކަންތައްތަކާއި ދެކޮޅަށް މައިންބަފައިން އަމުރުނުކުރާހާ ހިނދަކު އެމީހުންނަށް ކިޔަމަންވާޖެހެއެވެ.

الله سبحانه وتعالىٰ ވަޙީ ކުރައްވަވާފައިވެއެވެ. ތިމަންރަސްކަލާންގެ އިންސާނާ އަށް އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަށް އޯގާތެރިކޮށް ހިތުމަށް ވަޞިއްޔަތް ކުރެއްވީމެވެ.

 (سورة الأحقاف :١٥)

އަދިވެސް އެކަލާންގެ ވަޙީ ކުރައްވަވާފައިވެއެވެ: 

ތިމަންރަސްކަލާންގެ  އިންސާނާ އަށް އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަށް އޯގާތެރިކޮށް ހިތުމަށް އަމުރު ކުރެއްވީމެވެ. އަދި ތިބާއަށް އެކަމެއްގެ ޢިލްމު ލިބިފައިނުވާ އެއްޗަކާ ތިމަންއިލާހާއި ޝަރީކުކުރުމަށް އެމީހުން ބާރުއަޅައިފިނަމަ،ފަހެ އެމީހުންނަށް ތިބާ ކިޔަމަންނުވާ ހުށިކަމެވެ. ތިޔަބައިމީހުން އެނބުރި އައުން އޮތީ ތިމަން އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. އޭރުން ތިޔަބައިމީހުން ޢަމަލުކޮށް އުޅުނު ކަންތަކުގެ  ޚަބަރު ތިމަން އިލާހު ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަންގަވާދެއްވާހުށީމެވެ.    ( سورة العنكبوت :٨)

މައިންބަފައިންނާއި ދޭތެރޭގައި އޯގާތެރިކޮށް ހިތުމުން الله سبحانه وتعالي ގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ދުނިޔޭގައިވެސް އަދި އާޚިރަތުގައިވެސް އިންޝާ الله ލިބިގެންދާނެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ މައިންބަފައިންނާއި ދޭތޭގައި އިހާނެތިކޮށް ކަންކުރުމާއި އެމީހުންނަށް އަނިޔާވެރިވުމަކީ ބޮޑެތިފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަދި އެޢަމަލު ތަކުގެ ޢުޤޫބާތް ދުނިޔެމަތީގައިވެސް ގިނަފަހަރު ލިބި އާޚިރަތުގައި ގަދަފަދަ ޢަޛާބުގެ ރަހަ ދެކެންޖެހޭ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ.

ރަސޫލުއް الله ޞައްލައް الله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ގެ ޙަދީޘްބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. الله سبحانه وتعالي ގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ލިބުން ވަނީ މައިންބަފައިންގެ ރުހުން ލިބުމުގައެވެ. އަދި الله سبحانه وتعالي ކޯފާއިސް ކުރައްވަވަނީ މައިންބަފައިންގެ ނުރުހުންތެރިކަމުގައެވެ. (جامع الترمذي:١٨٩٩)

މި ޙަދީޘްބަސްފުޅުގެ ޝަރަހާގައި އެވަނީ މައިންބަފައިންގެ ރުހުން ދަރިންނާއި ދޭތެރޭގައި ވާނަމަ الله سبحانه وتعالي ގެ ރުހިވޮޑިގަތުންވެސް ދަރިންނަށް ލިބޭނެކަން އަދި މައިންބަފައިން ދަރިންނާއި ދޭތެރޭގައި ނުރުހުންތެރިވެފައިވާނަމަ الله سبحانه وتعالي ގެ ކޯފާ ދަރިންނާއި ދޭތެރޭގައި އިސްވެވޮޑިގަންނަވާނޭކަމެވެ.

އެބައެއްގެ މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ކަންތައްކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ އެންމެ މުޙިއްމު އެއްކަމަކީ އެމީހުންނަށްޓަކައި ހެޔޮ ދުޢާ ކޮށްދިނުމެވެ. މައިންބަފައިން ދުނިޔޭގައި ތިބި ކަމުގައިވިޔަސް އަދި ދުނިޔޭގައި ނެތް ކަމުގައިވިޔަސް އެބައެއްގެ މައިންބަފައިންނަށްޓަކައި ހެޔޮ ދުޢާ ކޮށްދޭންވާނެއެވެ.

الله سبحانه وتعالي ގެ ވަޙީބަސްފުޅުގެ މާނައިގައިވެއެވެ. 

އަދި އޯގާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ނިކަމެތިކަމުގެ ފިޔަ، ތިބާ އެދެމީހުންނަށްޓަކައި ތިރިކޮށްލާށެވެ! އަދި ބުނާށެވެ! އަޅުގެ ވެރިއިލާހެވެ! ކުޑަކުއްޖެއްކަމުގައި މިއަޅާވީދުވަހުގައި އެދެމީހުން މިއަޅާ ގެންގުޅެބޮޑުކުރި ފަދައިން އެދެމީހުންނަށް ރަޙުމަތް ލައްވާފާންދޭވެ!(سورة الإسراء:٢٤)

ޤިޔާމަތްދުވަހުން ސުވަރުގޭގައި  الله سبحانه وتعالي  އެކަލާނގެ ޞާލިޙު އަޅުންގެ ތެރެއިން އެބައެއްގެ ދަރަޖަތައް އުފުއްލަވާ ދެއްވަވާނެ ބަޔަކުވާނެއެވެ. އެބަޔަކު ސުވާލު ކުރާނެއެވެ. ޔާ الله! މީ ތިމަންމެންނަށް ކިހިނަކުން ލިބުނު ދަރަޖައެއްތޯއޭ؟ އެހިނދު الله سبحانه وتعالي ވަޙީ ކުރައްވަވާނެއެވެ. މީ ތިބާގެ ދަރި ތިބާއަށްޓަކައި ފާފަފުއްސަވާދެއްވުން އެދި ކުރި ދުޢާގެ ސަބަބުންނެވެ.(مسند احمد:١٠٢٣٢)

މައިންބަފައިން ދުނިޔޭގައި ނެތަސް އެމީހުންނަށްޓަކައި ކޮށްދެވިދާނެ ބައެއް ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ފާހަގަކޮށްލާނަމެވެ

•މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮ ދުޢާ ކޮށްދިނުން. 

• މައިންބަފައިންނަށްޓަކައި ޞަދަގާތް ކޮށްދިނުން

•މައިންބަފައިންގެ ދަރަންޏެއްވާނަމަ އެދަރަނި އަދާކޮށްދިނުން

•މައިންބަފައިންނަށްޓަކައި ޙައްޖުގެ ނުވަތަ ޢުމްރާގެ އަޅުކަން އަދާކޮށްދިނުން 

•ޤުރުއާން ކިޔަވާ އޭގެ ދަރުމަ މައިންބަފައިންނަށް ދެއްވުމަށް އެދުން

•މައިންބަފައިންނަށް ދަރުމަ އަށް އެދިގެން ރޯދަ ހިފުން

•މައިންބަފައިން ކޮށްފައިވާ ވަޞިއްޔަތްތައް ފުއްދާދިނުން

•މައިންބަފައިންގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ތިމާގެ މީހުންނާއި އަދި ގާތް ރަޙުމަތްތެރިންނާއި ގުޅުން ބަދަހިކުރުން

ވީމާ މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށްހިތާ އެމީހުންނާއި ދޭތެރޭގައި ލޯބިންއުޅުމަކީ الله سبحانه وتعالي ގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހާސިލުވެ ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހޯދުމަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅުމަގެވެ.  

 الله سبحانه وتعالي އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަކީވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ މައިންބަފައިންގެ ރުހުން ލިބިގެންވާ ބައެއް ކަމުގައި ލައްވަވާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މައިންބަފައިންނާއި ދޭތެރޭގައި އޯގާތެރިކޮށް ޢަަމަލުކުރާ އަދި އެމީހުން ދޭ ހެޔޮ ނަޞޭޙަތް އަޑުއަހާ އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރާ ބައެއް ކަމުގައި ލައްވާށި! آمين

އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ މައިންބަފައިންގެ ތެރެއިން ދުނިޔެއިން ވަކިވެގޮސްފައިވާ މައިންބަފައިންނަށް الله سبحانه وتعالي ފާފަފުއްސަވާ ހެޔޮ ރަޙުމަތް ލައްވަވާ ސުވަރުގޭގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތް މިންވަރު ކުރައްވާށި! آمين 

އާމަނަކަ ގަހާއި އާމަނަކަ ތެލުން ލިބިދޭ ބައެއް ފައިދާތައް

އާމަނަކަ ގަސް ނުވަތަ ކާސްޓަރ އޮއިލް ޕްލާންޓް އަކީ ފަސޭހައިން ހައްދާލެވޭ އަދި ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށުންވެސް ލިބެންހުންނަ މިގަހުގެ ހުރިހާ ބައެއްވެސް ބޭސް ތައްޔާރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ފައިދާ ބޮޑު ގަހެކެވެ. އާމަނަކަ ގަހުގެ އަސްލު އުފެދިގެން އައިސްފައިވަނީ އެފްރިކާއިން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. އާމަނަކަ ގަހުގެ ފަތަކީ ހިތިކަން ހުންނަ އޮފު ފެހިކުލައިގައި ހުންނަ ފަތެކެވެ. ނަމަވެސް އާމަނަކަ ގަހުގެ އެއްބައި ވައްތަރުތަކުގައި ފެހިކުލައިގެ ފަތުގެ އިތުރުން ދެކުލައެއް ނުވަތަ ތިންކުލައެއް އެއްވެފައި ހުންނަ ފަތް ވެސް ހުރެއެވެ. އާމަނަކަ ގަހުގެ ފަތް ހުންނަނީ 7 ނުވަތަ 9 ތުނޑަށް ވާ ގޮތަށެވެ. އާމަނަކަ ގަހުގެ ތަފާތު ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. ޢާއްމުކޮށް އާމަނަކަ ގަސް ހެދިބޮޑުވަނީ 5-2 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ބޮޑުމިނަކަށެވެ. ނަމަވެސް އެއްބައި ހިސާބުތަކުގައި މިގަސް 9-7 މީޓަރަށްވެސް ބޮޑުވެއެވެ. އާމަނަކަ ގަހަކީ މީގެ އެތައް ގަރުނެއް ކުރިންވެސް ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުގައި ބޭސް ތައްޔާރުކުރުމަށާއި އަދި އެހެނިހެން ބޭނުންތަކުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅުނު ގަހެކެވެ. އަދި މިހާރުވެސް ތަފާތު ސައިންޓިފިކް ބޭސް ތައްޔާރުކުމަށާއި ޒީނަތްތެރިވުމަށް ތައްޔާރުކުރާ އުފެއްދުންތަކުގައާއި އިންޖީނަށް އެޅުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަފާތު ތެޔޮ ތައްޔާރުކުމަށާއި ލެދަރު، ދަވާދު، ސައިބޯނި އަދި ތަފާތު ފޭރާންފޮތި ތައްޔާރުކުރުމުގައި އާމަނަކަ ތެލާއި އާމަނަކަ ގަހުގެ އެކިބައިތަކުގެ ބޭނުންކުރެއެވެ. އާމަނަކަ ގަހުން ތެޔޮ ތައްޔާރުކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރަނީ މިގަހުގައި އަޅާ އޮށެވެ. މިގަހުގައި އަޅާ އޮށުގެ ބޭރުތޮއްޓާއި އެތެރޭގައިވާ އޮށަކީ އެތެރެހައްޓަށް ބޮޑު ވިހައެކެވެ. ދުނިޔޭގައި އާމަނަކަ ތެޔޮ އެންމެ ގިނައިން އުފައްދާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އިންޑިއާ، ބްރެޒިލް އަދި އެމެރިކާ ހިމެނެއެވެ.

އާމަނަކަ ތެލަކީ ޞިއްޙީ އެތައް ރަނގަޅު ފައިދާތަކެއް އެކުލެވޭ ތެލެކެވެ. އާމަނަކަ ތެލުގައި އެންޓިއިންފްލޭމޭޓޮރީ ، އެންޓި އޮކްސިޑެންޓް، އެންޓި ފަންގަލް، މިނަރަލްސް، ޕްރޮޓީންސް، ފެޓީއެސިޑްސް،ވިޓަކިން އީ،ވިޓަމިން ޑީ، އޮލެއިކް އެސިޑް، ލިނޮލިއެކް އެސިޑް ފަދަ މާއްދާތައް ހިމެނެއެވެ. އާމަނަކަ ތެލަކީ ހަނގަނޑަށާއި އިސްތަށީގެ ދުޅަހެޔޮކަން ރަނގަޅުކޮށްދީ ތާޒާކަންމަތީ ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެންމެ ރަނގަޅު އެއް ތެލެވެ.

އެގޮތުން ހަންގަނޑު ރީތިކޮށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި އާމަނަަކަ ތެޔޮ އުނގުޅުމުން ހަމުގެ ތާޒާކަމާއި އޮމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްކުރާ ޕްރޮޓީން އެއްކަމުގައިވާ ކޮލަޖެން އިތުރުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑުގެ ވާންކަމާއި އޮމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ބޮލުގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި އާމަނަކަ ތެޔޮ މާލިސް ކުރާގޮތަށް އުނގުޅުމުން ބޮލުގެ ހަންގަނޑުގެ ލޭގެ ހިނގުން ރަނގަޅުވެ އިސްތަށިތަކުގެ ބުޑުތައް ވަރުގަދަވުމަށާއި ބޮލުގެ ހަންފޮޅުން ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށް އެހީވުމަށާއި އިސްތައްޓަށް ބޭނުންވާ އެތައް މާއްދާތަކެއް ލިބިދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ހަށިގަނޑުގައި އާމަނަކަ ތެޔޮ އުނގުޅައިގެން މާލީސް ކުރުމުން މަސްގުޅަ ވެގެން ރިއްސާ ރިހުމަށާއި ނާރުގައި އުފެދިފައި ހުންނަ ރިހުންތައް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށް އެހީވެދެއެވެ.

ވިހައިގެ އަސަރުކުޑަކުރުމަށްވެސް އާމަނަކަ ތެޔޮ ބޭނުންކުރެވޭނެއެވެ

ބަނޑުހަރުވެގެން ބޮޑުކަމުދާން އުނދަގޫވާތީ ކުރީގައި އާމަނަކަ ތެޔޮ ބޯންދީހަދާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް އާމަނަކަ ތެޔޮ ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑާއި ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ޙާލަތްތަކުގައި މެނުވީ މި ތެޔޮ އެތެރެ ހައްޓަށް ބޭނުންކުރުން އެހާ ރައްކާތެރިއެއްނޫނެވެ. އެގޮތުން އާމަނަކަ ތެޔޮ ބޭނުން ކުރުން ރަނގަޅު ނޫން ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި:

• ހިމަ ގޮހޮރުގައި ނުވަތަ ފަލަގޮހޮރުގެ މައްސަލަހުންނަނަމަ އާމަނަކަ ތެޔޮ އެތެރެހައްޓަށް ބޭނުންކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ

•މާބަނޑު ދުވަސްވަރުގައާއި ގާތުންދޭދުވަސްވަރު އާމަނަކަ ތެޔޮ އެތެރެ ހައްޓަށް ބޭނުންކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.

•އެޕެންޑިކްސް ގެ މައްސަލައެއް ހުންނަނަމަ އާމަނަކަ ތެޔޮ އެތެރެހައްޓަށް ބޭނުން ކުރުން ރަނގަޅެއްނޫނެވެ.

•ޞިއްޙީ އިތުރު މައްސަލަ އަކާއި ގުޅިގެން ބަނޑުގެ ރިހުމެއް ހުންނަނަމަ އެތެރެހައްޓަށް ބޭނުންކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.

އަދި މީގެ އިތުރުންވެސް އާމަނަކަ ތެލަކީ އެތެލެއްގެ ބޭނުން އެކި ގޮތްގޮތަށް ކުރެވޭ ފައިދާބޮޑު މުޙިއްމު ތެލެކެވެ.

އާމަނަކަ ގަހާއި އާމަނަކަ ތެލުގެ ފައިދާތައް ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ހިއްސާ ކޮށްލެވިއްޖެ ކަމުގައި އުއްމީދު ކުރަމެވެ. މި މަޢުލޫމާތު ކޮޅު ކިޔާލެއްވި ކަމަށްޓަކައި ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށްވެސް ޝުކުރުދަންނަވަމެވެ. ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށްވެސް ދުޅަހެޔޮކަމާއި ބާއްޖަވެރިކަމަށް އެދެމެވެ.

ބޮލުން ހަންފޮޅުމަށާއި ބޮލުން އިސްތަށި ފައިބާތީ ކުރެވިދާނެ ފަރުވާއެއް

ބޮލުން ހަންފޮޅި ބޮލުން އިސްތަށި ފައިބާނަމަ ނުވަތަ ބޮލުންހަންނުފޮޅި ވިޔަސް ބޮލުން އިސްތަށި ފޭބުމަކީ މިހާރަކަށް އައިސް އަންހެނުންނަށާއި ފިރިހެނުންނަށްވެސް ދިމާވާ އެއްބައިފަހަރު ކަންބޮޑުވާ ދަރަޖައަށްދާވަރުގެ މައްސަލައެކެވެ. ދިރާސާތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އެއްދުވަސްތެރޭގައި ގާތްގަނޑަކަށް 100 ވަރަަކަށް އިސްތަަށި އިންސާނެއްގެ ބޮލުން ފައިބާ ކަމުގައިވެއެވެ. އެއީ ނިދުމުގެ ތެރެއިންނާއި ފެންވަރާވަގުތު އިސްތަށިގަނޑު ދޮންނަ އިރުގައާއި އިސްތަށިގަނޑު ހިއްކާއިރުގައާއި ބޮލުގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ފުނާ އަޅާއިރުގައި އަދި އާދައިގެ މަތިން އުޅޭ އުޅުމުގައިވެސް ބޮލުން އިސްތަށި ފައިބައެވެ. އަދި މިގޮތަށް ފައިބާ އިސްތަށީގެ ބަދަލުގައި އަލުން އާ އިސްތަށި ފަޅައެވެ. ބޮލުގައި ހަންފޮޅެން މެދުވެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ މެލަސީޒިއާ ކިޔާ ފަންގަސްއެއް ބޮލުގެ ހަންގަނޑުގައި އުފެދި މި ފަންގަސް އިތުރުވެ އިސްތަށީގެ ބުޑުގައި ހުންނަ ތެޔޮކަމަށް އަސަރުކޮށް ބޮލުގެ ހަންގަނޑަށް ފެތުރި ސެލްތައްމަރުވެ ހިރަފުހާއި ތެތްކަމާއި އެކުވެ ހަންކޮޅުކޮޅަށް ނެއްޓެންފެށުމުންނެވެ. މިކަމުގެ އިތުރުންވެސްބޮލުގައި ހަންފޮޅެން މެދުވެރިވެދާނެ ޙާލަތްތަކެއް މެދުވެރިވެދާނެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި މާބޮޑަށް ބޮލުގެ ހަންގަނޑު ތެޔޮވުމުން، މާ ބޮޑަށް ފަލަވުމުގެ ސަބަބުން، މާ ބޮޑަށް ފިކުރުބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން، މާ ފިނި މާޙައުލެއްގައި އުޅެވޭތީ ނުވަތަ މާ ހޫނުގަދަ މާޙައުލެއްގައި އުޅެވޭތީ ނުވަތަ ހަމުގެ ބައްޔެއްކަމުގައިވާ އެކްޒީމާ އަދި ސޯރިއާސިސް ފަދަ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުންވެސް ބޮލުން ހަންފޮޅެން މެދުވެރިވެދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޮލުން ގިނައިން އިސްތަށި ފައިބަންމެދުވެރިވެދާނެ ބައެއް ސަބަބުތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

•ހަކުރުބަލި ހުރުމުގެ ސަބަބުން

•ހޯރމޯންސް އިމްބެލެންސްގެ ސަބަބުން

•ބޭނުންކުރެވޭ ބޭސްތަކެއްގެ ސަބަބުން (އެގޮތުން ލޭމައްޗަށް ދިއުމަށާއި ހިތުގެ ބަލިތަކުގައާއި ދޭތެރެދުރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްބައި ބޭސްތައްހިމެނެއެވެ)

•އިސްތައްޓަށް ބޭނުންވާ މާއްދާތަކެއް މަދުވުމުން ނުވަތަ މާއްދާއެއް އިތުރުވެގެންވެސް އެއްބައިފަހަރު ބޮލުން އިސްތަށި ފައިބަން މެދުވެރިވެއެވެ.( އެގޮތުން ވިޓަބިން B،އަޔަން،ޕްރޮޓީން ހިމެނެއެވެ. އަދި ވިޓަމިން A ފަދަ މާއްދާއެއް އިތުރުވުމުންވެސް ބޮލުން އިސްތަށިފައިބަން މެދުވެރިވެދާނެއެވެ.)

•ބޮލުގެ އިސްތަށިގަނޑު ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ޒީނަތްތެރިކޮށް ބައްޓަން ކުރުމުގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރެވޭ ތަފާތު ޖެލް ތަކާއި ކްރީމްތައް އަދި އިސްތަށިގަނޑު ދޮންނަން ބޭނުންކުރެވޭ އެއްބައި ޝޭމްޕޫތަކުގެ ސަބަބުންވެސް ބޮލުން އިސްތަށި ގިނައިން ފައިބަން މެދުވެރިވެދާނެއެވެ.

•ބޮލުން އިސްތަށި ގިނައިން ފޭބުން މިއީ ޢާއިލީ ގޮތުންވެސް އެއްބައިފަހަރު ވާރުތަވާ ކަމެކެވެ.

މިއަދު އަޅުގަނޑު ޙިއްސާކޮށްލަން މިއުޅެނީ ބޮލުގައި ހަންފޮޅި އަދި ބޮލުން އިސްތަށި ގިނައިން ފައިބާނަމަ ކޮށްލެވިދާނެ ފަރުވާއެކެވެ.

ބޭނުންވާނެ ތަކެތި:

•2 ގްރާމް ހުންނަވަރުގެ ހަބަރުކޮޅެއް

•5 އެމްއެލްގެ އިނގުރުދިޔަ

•10 އެމްއެލްގެ ލުނބޯހުތް

•50 އެމް އެލްގެ އާމަނަކަ ތެޔޮ

ތައްޔާރުކުރާނެ ގޮތް:

ކުޑަ ތެއްޔެއް ނުވަތަ ކައްކާލަން އެކަށީގެންވާ އެއްޗެއްގައި ހަބަރުކޮޅާއި އިނގުރުދިޔައާއި ލުނބޮލުގެ ހުތް އަޅާ އެންމެމަޑުގިނިމަތީގައި 1 މިނެޓް ވަރު ހޫނުކޮށްލާނީއެވެ. އެއަށްފަހު މީގެތެރެއަށް އާމަނަކަ ތެޔޮ އަޅާލާފައި 5 މިނެޓް ވަންދެން މަޑުގިނީގައި ހޫނުކޮށްލާނީއެވެ.

ބޭނުންކުރާނެގޮތް:

ބޮލުގައި އުނގުޅޭވަރަށް މިތެޔޮ ހިހޫވެލީމާ ބޮލުގެ އިސްތަށިގަނޑާއި ބޮލުގެ ހަންގަނޑުގައި މި ތެޔޮ ރަނގަޅަށް އުނގުޅުމަށްފަހު ތުނިފޮތިކޮޅަކުން ބޯނިވާވާގޮތަށް ބަންދުކޮށްލާފައި ގާތްގަނޑަކަށް 2 ގަޑިއިރުވަންދެން ބަހައްޓާނީއެވެ. މިއަށްފަހު ޝޭމްޕޫ ބޭނުންކޮށްގެން ރަނގަޅަށް ބޯދޮވެލާނީއެވެ. މިގޮތަށް ހަފްތާއަކު މަދުވެގެން އެއްފަހަރު ކަންކޮށްލުން ރަނގަޅެވެ. އަދި މިގޮތަށް ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ފެންނަންދެންވެސް ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ.

މި ޙިއްސާކޮށްލެވުނު ފަރުވާގެ ސަބަބުން ފައިދާކުރާނެ ކަމުގައި އުންމީދުކުރަމެވެ.ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށްވެސް ދުޅަހެޔޮކަމާއި ބާއްޖަވެރިކަމަށް އެދެމެވެ.

ބަނޑުގެ ސަރުބީ ވިރުވާލުމަށް ކުރެވިދާނެ ފަރުވާއެއް

ވަރަށް ގިނަ ފަރާތްތަކުން އަޅުގަނޑާއި ކުރައްވާ ސުވާލެއް އޮވޭ. އެއީ ބަނޑު ހިންދާލެވޭނެ ގޮތެއް ނެތްތޯ؟ ނުވަތަ ޝުބާ އުފައްދާ އެއްޗެހީގެ ތެރޭގައި ބަނޑުހިންދާލަން ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެއް ހުންނާނެތޯ؟

އެފަރާތްތަކަށް އަޅުގަނޑު ދީފައިވާނެ ޖަވާބަކީ ބަނޑުހިންދާލުމަށް އަޅުގަނޑު އަދި އެއްޗެއް ތައްޔާރުކޮށްފައިނުވާނެވާހަކަ. ނަމަވެސް މިއަދު އަޅުގަނޑު ޙިއްސާކޮށްލަދޭން މިއުޅެނީ ކުޑަ ހިތްވަރެއް ކޮށްލައްވައިގެން މިކަން ކުރެވިއްޖެނަމަ އަދި މިއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވިއްޖެނަމަ މަދުދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ހިތްހަމަޖެހޭވަރުގެ ނަތީޖާއެއް އިންޝާالله ފެނިގެންދާނެފަދަ ބުއިމެކެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ގިނަ ބޭފުޅުންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ މާޙައުލުގައާއި އަދާކުރައްވާ ވަޒީފާގެ ބުރަކަން ހުންނަ މިންވަރު ބޮޑުކަމުން ހަށިގަނޑުގެ ޞިއްޙީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ދޭންޖެހޭ ސަމާލުކަން ނުދެވި ވަނީ ފަރުވާކުޑަކޮށްލެވިފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ހުރުމަށްޓަކައި ކަސްރަތާއި ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި ކާނާ ބޭނުންކުރެވުންވެސް މިވަނީ ވަރަށްބޮޑުތަން ދުރުވެފައެވެ. މިހާރަކަށް އައިސް ގިނަފަހަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަންކުރެވޭ ގޮތަކީ އަޅުގަނޑުމެން ކާންއޮންނަ ގަޑިތަކުގައި ކާލަންވެސް ވަގުތު އޮންނަނީ ނުވެފައެވެ. މިހެން މިކަން ދިމާވުމުން ގިނަފަހަރު ކޮންމެވެސްތަނަކުން ކާއެއްޗަކަށް އޯޑަރު ކޮށްލައިގެން އެއެއްޗެއް ކާލެވެނީއެވެ.

އެ ކެވުނު ކާއެއްޗަކީ ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި އެއްޗަކަށް ނުވިކަމުގައި ވިޔަސް ހާންތިވެފައި ހުންނަވަރު ބޮޑުކަމުން ނުވަތަ އެ ކާއެއްޗަކީ އަނގަޔަށް މީރު އެއްޗެއްކަމުގައިވާތީ އެއެއްޗެއް ކާލެވެނީއެވެ. ކައި ނިމުމަށްފަހު އެއްބައިފަހަރު ބައެއްބޭފުޅުން ކެވުނު އެއްޗަކާއި ދޭތެރޭގައި ދެރަވެ ދެން އެކަހަލަ ކާއެއްޗެއް ނުކެއުމަށް ޢަޒުމްކަނޑައަޅައެވެ. އެކަމަކު އަނެއްކާވެސް މިކަން މިގޮތަށް ތަކުރާރުކުރެވެނީއެވެ. މިގޮތަށް ޢަމަލު ކުރެވެންފެށީމާ ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ސަރުބީތައް އިތުރުވެ ޖަމާވާން ފަށައެވެ.

މިގޮތުން ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ އިތުރުވެ މަސްޖަހަންފަށާ އެއްހިސާބަކީ ބަނޑެވެ. ބަނޑުލުމުގެ މައްސަލައަކީ ދެޖިންސުގެ ބޭފުޅުންނަށްވެސް ދިމާވާ އަދި އެކަމަކާއިހުރެ އެއްބައިބޭފުޅުން ލަދުގަނެ ހިތާމަކުރާ ކަމެކެވެ. ބަނޑުލުމުން ދެން އެއްބައިބޭފުޅުން ކަންކުރައްވާ ގޮތަކީ ކިތައްމެ ބަނޑުހައިވި ކަމުގައިވިޔަސް ނުކައިހުރެ ނުވަތަ ދުވާލަކު އެއްއިރަށް ވަރަށް މަދުމިންވަރަކަށް ކާލައިގެން ހުރެ ބަނޑުހިންދާލެވޭތޯ ބަލަނީއެވެ. މިގޮތަށް ކަންކުރަމުން އައިސް ކުރުމުއްދަތަކުން ހިތްހަމަޖެހޭފަދަ ނަތީޖާއެއް ފާހަގަނުކުރެވިގެން އުއްމީދުވެސް ކަނޑާލެވެނީއެވެ. ދެން އެހިސާބުން ނުކައިހުރެ ބަނޑު ހިންދާލުމުގެ މަސައްކަތް މާގިނަ ދުވަހަކަށް ކުރިއަކަށް ނުގެންދެވެއެވެ.

މިގޮތަށް ނުކައިހުރެ ހިކެން ނުވަތަ ބަނޑުހިންދާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުން އެއްބައިފަހަރު ޞިއްޙީއިތުރު މައްސަލަތައްވެސް ދިމާވާން ފަށައެވެ. އެގޮތުން ކާންއޮންނަ ހުރިހާ ގަޑިތަކެއްގައި ގަވައިދުން ކަމުންއަންނަ މީހަކު އަދި ކެއުމަށް ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ކަމުންގެންގޮސްފައިވާ މީހަކު މި ގޮތަށް ކުއްލިއަކަށް ކެއުމަށް މިކަހަލަ ގޮތަކަށް ބަދަލު ގެނައިމާ އެއްބައިފަހަރު ވައިގެ މައްސަލަޖެހުން ،ބަނޑުހަރުވުން، ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަމަދުވުން ފަދަ ކަންކަން ދިމާވުން އެކަށީގެންވެއެވެ.

އޭގެ ބަދަލުގައި ކެއުމުގައި ގަޑިންގަޑިއަށް ކެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މުޙިއްމު ކަމެކެވެ. އަދި ގަޑިން ގަޑިއަށް ނުކެވުނު ކަމުގައިވިޔަސް އެ ކާ ގަޑިއެއްގައި ކެއުންބަހައްޓަންވީ މިންގަނޑާއި ކެއުމުގައި ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި ކާނާ ކެއުމަށް އިސްކަންދިނުމަކީ ވަރަށްވެސް މުޙިއްމު ކަމެކެވެ.

އަޅުގަނޑު ޙިއްސާކޮށްލަން މިއުޅޭ ބުއިމަކީ ބަނޑު ހިންދާލުމަށްޓަކައި ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ހިތްހަމަޖެހޭވަރުގެ ބަދަލެއް ފާހަގަކުރެވިގެންދާނެ ބުއިމަކަށް އިންޝާالله ވާނެކަމުގައި އުއްމީދުކުރަމެވެ.

މިބުއިން ތައްޔާރުކޮށްލުމަށް ބޭނުންވާނީ:

• 3 ސައިސަމްސާ ކަޅު އިސްބަގުލް

• 2 އިންޗި ހުންނަވަރުގެ އިނގުރު ކޮޅެއް

• 5 ސައިސަމްސަލަށް ނަގާލެވޭވަރުގެ އެލޯވެރާގެ އެތެރެބައި

• ބޮޑު އެއް ލުނބޮއެއްގެ ހުތް

• 10 ވަރަކަށް ގަނދަކޯޅިފަތް

ތައްޔާރު ކުރާނެގޮތް: އެންމެ ފުރަތަމަ ބޯފެން ތައްޓަކަށް ބޯފެން އެޅުމަށްފަހު 3 ސައިސަމްސާ ކަޅު އިސްބަގުލް ފެންތައްޓަށް އަޅާފައި 10 ވަރަކަށް މިނެޓް ބަހައްޓާނީ.

އެއަށްފަހު އިނގުރުކޮޅުގެ ބޭރުތޮށި މަށާލާ ،އެލޯވެރާ ފަތުގެ ބޭރުތޮށި މަށާލާލުމަށްފަހު އެތެރޭގައި ހުންނަބައި ނަގާފަ ލުނބޮލުގެ ހުތާއި ގަނދަކޯޅިފަތްކޮޅާއި އެއްކޮށް ބައިތަށި ބޯފެން އަޅާ ރަނގަޅަށް މިކްސްޗަރ ކޮށްލުމަށްފަހު ފުރާނާލާނީއެވެ.

ދެން މަޑުކޮށްލާފައިހުރި އިސްބަގުލް ކޮޅާއި މިޖޫހާއި 1.5 ލީޓަރުގެ ހުސްފުޅިއަކަށް އަޅާނީއެވެ.މިއަށްފަހު ފުޅީގައި ހުސްކޮށްހުރިބަޔަށް ބޯފެންއަޅާފައި 10 ވަރަކަށް މިނެޓް ބެހެއްޓުމަށްފަހު ބޭނުންކުރަންފަށާނީއެވެ.

ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް:

• ދުވާލުގެ 3 އިރަކަށް މީގެ ޖޫސްތައްޓެއް ބޯލާނީއެވެ.

ޚާއްސަ ސަމާލުކަމަށް:

• މާބަނޑު ދުވަސްވަރު މި ޖޫސް ބޯން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.

• މި ޖޫސް ރަނގަޅީ އައިސްއަލަމާރީގައި ބަހައްޓައިގެން ބުއިމެވެ.

• ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ މި ޖޫސް 2 ދުވަސްތެރޭގައި ހުސްކޮށްލުން ރަނގަޅެވެ.

• މި ޖޫސް ބޮމުންގެންދާއިރު ބަނޑާއި އުނަގަނޑު މަތީގައި ހޫނުފެން ހަމުން ދުވާލަކު މަދުވެގެން 1 އިރަށް 20 ވަރަކަށް މިނެޓް ހޫނުކޮށްލުން ވަރަށް މުޙިއްމުވާނެއެވެ.

ތިޔަދެއްވި ވަގުތުކޮޅަށް ވަރަށް ބޮޑަ ޝުކުރިއްޔާ. މާތް الله ތިޔަހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށްވެސް ދުޅަހެޔޮފާގަތި ދިރިއުޅުމެއް މިންވަރުކޮށްދެއްވުން އެދި ދުޢާ ކުރަމުންނީންމާލާނަމެވެ.